Храмы Беларусі: касцёлы, цэрквы, манастыры

Храмы Беларусі - самая шматлікая група помнікаў у нашым каталогу: праваслаўныя цэрквы, каталіцкія касцёлы, манастыры, капліцы-пахавальні, мячэці і сінагогі. Тут суседнічаюць пабудовы XI–XII стагоддзяў, абарончыя храмы XVI стагоддзя, віленскае барока і драўляныя вясковыя цэрквы.

У падборцы сабраныя храмы з усіх абласцей краіны з фота, апісаннем і кропкамі на мапе. Ніжэй - самыя значныя святыні, парады па маршрутах і правілы, якія варта ведаць перад наведваннем дзейных храмаў.

Знойдзена месцаў: 1007

Княжыцы. Касцёл святога Антонія.

Княжыцы. Касцёл святога Антонія.

Location

Беларусь, Магілёўская вобласць, аграгарадок Княжыцы, Цэнтральная вуліца, 49А

Якія праязджаюць міма вёскі Княжыцы Магілёўскага раёна адразу прыкметная галоўная славутасць гэтых мясцін, якая дайшла да нас праз стагоддзі, - касцёл Святога Антонія. Нягледзячы на тое, што выдатны помнік архітэктуры барока даўно не выкарыстоўваецца і знаходзіцца ў паўразбураным стане, ён захоўвае былую веліч. Вежы вялізнага збудавання ўзвышаюцца над вясковымі хатамі і добра бачныя на фоне сельскіх пейзажаў, асабліва эфектна глядзіцца яго галоўны фасад. Першапачаткова на месцы гэтага мураванага касцёла знаходзіўся заснаваны яшчэ ў XVII стагоддзі кляштар дамініканаў. Крыху пазней быў пабудаваны першы драўляны касцёл, які праіснаваў нядоўга. У сярэдзіне XVIII стагоддзі дзякуючы ахвяраванням шляхцічаў Крукоўскіх было распачата будаўніцтва новага манументальнага храма, руіны якога можна назіраць сёння.

Помнік архітэктуры | Крушня | Гістарычнае

Храм

Храм

Likes3

Views1863

Бабруйск. Габрэйскі двор і Сцяна Плачу.

Бабруйск. Габрэйскі двор і Сцяна Плачу.

Location

Рэспубліка Беларусь, Магілёўская вобласць, г. Бабруйск, вул. Чангарская, 31

Бабруйск, у XIX–XX стагоддзях вядомы як "горад 40 сінагог", сёння адраджае яўрэйскую спадчыну. Сэрца гэтага працэсу - габрэйскі дворык, створаны на месцы руін старадаўняй сінагогі па ініцыятыве рабіна Шауля Хабабо. Ад будынка XIX стагоддзя ("сінагогі Мяснікоў") захаваліся толькі дзве сцяны з розенбергаўскай цэглы. Іх закансервавалі і ператварылі ў музей пад адкрытым небам. Сцены ўпрыгожваюць рэпрадукцыі карцін ізраільскага мастака Ехіэля Офнера, вакол разбітыя дарожкі, клумбы і альтанкі. Галоўная святыня - мініяцюрная Сцяна Плачу. Кожны можа пакінуць у ёй запіску з жаданнем. Раз у месяц рабін збірае пасланні і адпраўляе ў Ерусалім - іх закладуць у сапраўдную Сцяну Плачу на Храмавай гары. Побач усталяваны памятны знак "Ад жыцця да жыцця" - разламаная Зорка Давіда ў памяць аб ахвярах Халакосту і адраджэнні абшчын Беларусі. Мясцовыя жыхары называюць гэта месца намоленым. Сёння сюды прыязджаюць паломнікі і турысты з усяго свету.

Помнік архітэктуры | Крушня | Гістарычнае

Храм

Храм

Likes3

Views708

Іўе. Мячэць.

Іўе. Мячэць.

Location

Беларусь, Гродзенская вобласць, г. Іўе, вуліца Савецкая, 78

Невялікае мястэчка Іўе Гродзенскай вобласці лічаць "сталіцай" беларускіх татараў. Нават вуліца Савецкая, на якой знаходзіцца мячэць, раней называлася татарскай. Татары з'явіліся ў ВКЛ яшчэ ў 14-м стагоддзі, іх наймалі для войнаў з Тэўтонскім ордэнам. За службу былі дараваныя землямі і дазволам захаваць рэлігію. На сённяшні дзень, татарская абшчына ў Іўі – другая па велічыні ў Беларусі пасля Мінска. Мячэць у Іўі-самая старая з захаваных на тэрыторыі Беларусі, пабудаваная ў канцы 19-га стагоддзя на сродкі мясцовай памешчыцы-каталічкі Эльвіры Замойскай. Не зачынялася ні пры савецкай уладзе, ні падчас нямецкай акупацыі. Цудам пазбегла разбурэння ў гады вайны. З'яўляецца помнікам архітэктуры. У 2007 годзе ўключана ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь.

Гістарычнае | Помнік архітэктуры

Храм

Храм

Likes2

Views2939

Глыбокае. Касцёл Святой Тройцы.

Глыбокае. Касцёл Святой Тройцы.

Location

Беларусь, Віцебская вобласць, Глыбокае, вул. Савецкая, д. 1

Падарожнічаючы па Беларусі, варта абавязкова зазірнуць у невялікае мястэчка Глыбокае (Віцебская вобласць) – як мінімум, дзеля таго, каб убачыць два прыгожыя старадаўнія барочныя храмы (касцёл Святой Тройцы і Сабор Нараджэння Багародзіцы), якія складаюць цэнтральную архітэктурную дамінанту горада. Касцёл Святой Тройцы - помнік архітэктуры позняга барока. Гэты каталіцкі храм быў пабудаваны ў 1764-1782 гг. на месцы драўлянага, закладзенага ў 1628 годзе мсціслаўскім ваяводам Іосіфам Корсакам, які згарэў падчас Трынаццацігадовай вайны (1654-1667) з Маскоўскім царствам. У пачатку 20-га стагоддзя пашыраны і перабудаваны з элементамі "віленскага барока" (галоўны фасад XVIII стагоддзя застаўся некранутым).

Помнік архітэктуры | Гістарычнае

Храм

Храм

Likes2

Views2275

Мсціслаў. Царква Аляксандра Неўскага.

Мсціслаў. Царква Аляксандра Неўскага.

Location

Беларусь. Магілёўская вобласць. Горад Мсціслаўль. Вуліца Леніна 30

Царква з’яўляецца архітэктурнай дамінантай гістарычнага цэнтра. Пабудавана ў 1870 годзе ў псеўдарускім стылі, які быў распаўсюджаны у Расійскай імперыі ў 19 – пачатку 20 стагоддзя. Царква Аляксандра Неўскага з’яўляецца саборным храмам у Мсціслаўлі, а значыць, самай галоўнай праваслаўнай царквой гэтага невялікага раённага цэнтра. А ў Мсціслаўлі захавалася некалькі праваслаўных святыняў дарэвалюцыйнага перыяду. Пры набліжэнні да храма вы пройдзеце праз браму з чырвонай цэглы. У плане будынак уяўляе з сябе крыж, а над сяродкрыжжам купал на 8-гранным светлавым барабане. З паўднёвага боку 3 закругленыя апсіды. Меншы па памерах купал знаходзіцца і над шмат’яруснай званіцай. Варта зайсці ўнутр царквы і агледзець інтэр’ер, дзе, акрамя сучасных абразоў, вы пабачыце і старадаўнія, якія адносяцца да 19 стагоддзя.

Гістарычнае | Помнік архітэктуры

Храм

Храм

Likes2

Views1686

Найстаражытнейшыя святыні: Полацк і Гродна

Самыя старыя храмы Беларусі звязаныя з эпохай Полацкага княства і старажытнага Гродна.

  • Сафійскі сабор у Полацку - закладзены ў XI стагоддзі, у XVIII стагоддзі перабудаваны ў стылі віленскага барока. Сёння тут канцэртная зала з арганам і музей.
  • Спаса-Праабражэнская царква Еўфрасіннеўскага манастыра ў Полацку - пабудаваная ў XII стагоддзі дойлідам Іаанам па замове прападобнай Еўфрасінні Полацкай. Унутры захаваліся старажытныя фрэскі.
  • Барысаглебская (Каложская) царква ў Гродне - помнік XII стагоддзя на высокім беразе Нёмана з характэрнымі ўкрапінамі каляровых камянёў у муроўцы.

У нашым каталогу ёсць і Ніжняя царква XII стагоддзя ў Гродне - рэшткі старажытнага храма на тэрыторыі Старога замка.

Касцёлы і цэрквы-крэпасці

Адметная беларуская асаблівасць - абарончыя храмы XVI стагоддзя з тоўстымі сценамі і байніцамі. Найвядомейшыя - Міхайлаўская царква ў Сынкавічах і царква Нараджэння Багародзіцы ў Мураванцы. Яны будаваліся так, каб у іх маглі схавацца жыхары падчас набегаў.

Сярод касцёлаў абавязкова варта ўбачыць касцёл Божага Цела ў Нясвіжы (канец XVI стагоддзя), Фарны касцёл у Гродне, неагатычны Троіцкі касцёл у Гервятах з высокай вежай і Будслаўскі касцёл, куды ў пачатку ліпеня прыходзяць тысячы пілігрымаў, - Будслаўскі фэст уключаны ў спіс нематэрыяльнай спадчыны ЮНЕСКА.

Манастыры і месцы паломніцтва

Свята-Успенскі Жыровіцкі манастыр каля Слоніма - адна з галоўных праваслаўных святынь краіны, вядомая цудатворнай Жыровіцкай іконай Божай Маці. У каталогу ёсць Богаяўленская і Георгіеўская цэрквы Жыровічаў. Таксама варта заехаць у Свята-Пакроўскі манастыр у Хойніках, да касцёла і кляштара трынітарыяў у Крывічах і да Свята-Успенскага кафедральнага сабора ў Віцебску на высокім беразе Дзвіны.

Шматканфесійную гісторыю краіны добра відаць у Мінску: у адной падборцы апынаюцца касцёл Святога Язэпа і кляштар бернардзінцаў, касцёл Святога Яна Хрысціцеля, уніяцкая царква Святога Духа і Саборная мячэць. А ў Слоніме побач стаяць Спаса-Праабражэнскі сабор, касцёл, мячэць і кляштар бенедыкцінак.

Вясковыя цэрквы і капліцы

Большая частка храмаў у падборцы - вясковыя. Гэта драўляныя цэрквы XVIII–XIX стагоддзяў, невялікія касцёлы і капліцы-пахавальні шляхецкіх родаў. Менавіта дзеля іх варта з'язджаць з трасы: многія стаяць у маляўнічых мясцінах каля рэк і азёр, а некаторыя захаваліся толькі ў выглядзе руін. Такія паездкі найзручней планаваць па мапе - выберыце рэгіён і збярыце некалькі храмаў у адзін маршрут.

Прыклад маршруту на адзін дзень

У Гродзенскай вобласці зручна аб'яднаць у адну паездку абарончую царкву ў Сынкавічах, Жыровіцкі манастыр і Слонім з яго саборам, касцёлам і мячэццю. Адлегласці паміж імі невялікія, а па дарозе лёгка знайсці яшчэ пару вясковых храмаў з каталога.

Як наведваць дзейныя храмы

Большасць храмаў дзейныя, таму прытрымлівайцеся простых правілаў: закрытыя плечы і калені, жанчынам у праваслаўныя цэрквы пажадана надзець хустку, мужчынам - зняць галаўны ўбор. Падчас набажэнстваў не фатаграфуйце з успышкай і не хадзіце па храме. Вясковыя цэрквы часта адчыненыя толькі падчас службы, таму лепш прыязджаць у нядзелю раніцай або дамаўляцца загадзя. Ахвяраванне на аднаўленне храма - добры спосаб падзякаваць абшчыне за гасціннасць.

Частыя пытанні

Які храм у Беларусі самы старажытны?

Найстаражытнейшым лічыцца Сафійскі сабор у Полацку, закладзены ў XI стагоддзі. Да XII стагоддзя адносяцца Спаса-Праабражэнская царква ў Полацку і Каложская царква ў Гродне.

Што такое абарончыя храмы і дзе іх убачыць?

Гэта храмы XVI стагоддзя з тоўстымі сценамі і байніцамі, якія служылі сховішчам для жыхароў. Лепшыя прыклады - царква ў Сынкавічах і царква ў Мураванцы ў Гродзенскай вобласці.

Ці можна фатаграфаваць унутры храмаў?

У многіх храмах фатаграфаваць дазволена без успышкі і не падчас набажэнства. Калі сумняваецеся, лепш спытаць дазволу ў служыцеляў.

Якія манастыры Беларусі варта наведаць?

Найвядомейшыя - Жыровіцкі Свята-Успенскі манастыр і Спаса-Еўфрасіннеўскі манастыр у Полацку. Абодва адкрытыя для паломнікаў і турыстаў.

Калі праходзіць Будслаўскі фэст?

Галоўнае свята ў Будславе праходзіць у пачатку ліпеня, на свята Будслаўскай іконы Божай Маці. У 2018 годзе яно ўключана ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА.

Іншыя падборкі

Усе падборкі месцаў