Закозель. Бровар.

У ціхай глыбінцы Драгічынскага раёна, сярод звыклых для беларускага Палесся пейзажаў, схавана месца, якое па праву можна назваць калыскай тэхнічнага прагрэсу гэтага краю. Гаворка ідзе пра вінакурню ў Закозеле - будынак, які памятае смак дыхтоўнага спірту, гул паравых машын і... самае першае электрычнае святло, якое запалілася тут на мяжы XIX-XX стагоддзяў.

Гісторыя гэтага прадпрыемства непарыўна звязана з імем графіні Бобрынскай. Прадстаўніца аднаго з самых уплывовых родаў Расійскай імперыі (нашчадкі Кацярыны II і графа Рыгора Арлова) была не проста ўладальніцай зямель, але і сапраўднай руплівай гаспадыняй. Менавіта дзякуючы яе зацікаўленасці ў развіцці мясцовай эканомікі ў Закозеле з'явіўся гэты велічны будынак.

Архітэктура для індустрыі.

Сённяшнi будынак бровара - гэта нібы прывід былой раскошы. Сучасныя фота фіксуюць ужо змененае аблічча пабудовы, але старыя здымкі (якія цудам захаваліся ў архівах) адкрываюць нам сапраўдную веліч задумы. Першапачаткова бровар нагадваў не прамысловы цэх, а хутчэй мініятурны палац або неагатычны замак: стройныя вежы, хупавыя архітэктурныя дэталі, высакародныя прапорцыі.

Гэты будынак - унікальны феномен для Палесся. Ён аказаўся настолькі трывалым, што выстаяў у гарніле двух сусветных войнаў, не падзяліўшы лёс многіх суседніх сядзіб, пераўтвораных у руіны.

Тэхналогіі будучыні.

Галоўная разыначка, якая робіць Закозель асаблівым, крыецца ў тэхнічнай начынні таго часу. Графіня Бобрынская славілася укараненнем перадавых метадаў вядзення гаспадаркі. На бровары быў усталяваны кацёл з электрагенератарам, набыты ў нямецкай фірмы.

Гэта падзея стала гістарычнай: менавіта тут упершыню ў Драгічынскім раёне была выкарыстана электрычнасць. Уявіце сабе кантраст: вакол - традыцыйны сялянскі побыт з лучынай і газавымі лямпамі, а ў сядзібе Бобрынскай ўжо працуюць электраматоры, прыводзячы ў рух механізмы і асвятляючы вытворчыя памяшканні. Гэта быў сапраўдны тэхналагічны прарыў для глыбінкі таго часу.

Змена эпох.

Пасля рэвалюцыі і змены ўласнікаў, як гэта часта бывала на нашых землях, палац-бровар страціў сваю архітэктурную вытанчанасць. Будынак перабудоўваўся пад патрэбы вытворчасці, былі страчаны вежы і дэкор. Аднак душа гэтага месца засталася ранейшай - тут працягвалі вырабляць спірт.

Дзіўна, але, змяніўшы мноства ўладальнікаў і дзяржаўных формаў уласнасці, спіртавы завод у Закозеле прапрацаваў практычна бесперапынна да самага нядаўняга часу - да 2021 года. Больш за стагоддзе гэта месца заставалася цэнтрам эканамічнага жыцця рэгіёну.

Сёння, гледзячы на фасады будынка, можна паспрабаваць разглядзець рысы таго самага «палаца», які пабудавала графіня. Гэта месца - маўклівы сведка прагрэсу, войнаў і індустрыяльнай гісторыі Беларусі. Хай тэхналагічная слава Закозеля засталася ў мінулым, але памяць аб тым, што менавіта тут упершыню ў раёне запалілася электрычнае святло, назаўжды застанецца ў гісторыі Драгічыншчыны.