Гродна. Былы будынак яўрэйскай бальніцы.

У гістарычным раёне Гродна, за старым рэчышчам Нёмана, дзе дагэтуль лунае дух старога горада, захаваўся будынак з дзіўным лёсам. Дом № 3 па вуліцы Свярдлова - гэта не проста архітэктурны помнік, а сапраўдны каменны летапіс, які захоўвае памяць аб некалькіх эпохах, войнах і лёсах людзей. Сёння тут размяшчаецца кафедра Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта, але больш за стагоддзе таму сцены гэтыя чулі малітвы на іўрыце і стогны хворых.

Нараджэнне шэдэўра: эклектыка на службе міласэрнасці.

У 1908 годзе на ўскраіне Гродна, у раёне, які тады быў яўрэйскім прадмесцем, вырас трохпавярховы будынак, які ўражваў сучаснікаў сваім архітэктурным абліччам. Архітэктар, чыё імя, на жаль, гісторыя не захавала, стварыў праект у модным тады стылі эклектыкі з элементамі мадэрна. Гэта рашэнне зрабіла будынак не проста лячэбнай установай, але і сапраўдным упрыгожваннем вуліцы.

Фасад дома дагэтуль прыкоўвае погляды мінакоў. Архітэктар па-майстэрску злучыў класічныя формы з вытанчанымі цякучымі лініямі, характэрнымі для мадэрна. Складаная пластыка цагляных сцен, ліштва вокнаў, вянчае карніз - усё гэта стварае непаўторны дэкаратыўны аблічча, які вылучае будынак сярод больш позняй і утылітарнай забудовы. Першапачаткова яно было пабудавана для новай яўрэйскай бальніцы, стаўшы цэнтрам медыцынскай дапамогі для жыхароў прадмесця.

Змена вех: ад прытулку да медыцынскага вучылішча.

З прыходам савецкай улады ў 1939 годзе, а затым і пасля разбуральнай Другой сусветнай вайны, функцыянальнае прызначэнне будынка кардынальна змянілася, але не страціла сваёй гуманістычнай накіраванасці. У розны час тут размяшчаўся прытулак для састарэлых, што працягнула традыцыю клопату аб блізкім у гэтых сценах.

У пасляваенны перыяд, калі Гродна аднаўляўся з руін, будынак на Свярдлова, 3 стаў сапраўдным цэнтрам медыцынскай адукацыі і дапамогі гараджанам. У ім размясціліся медыцынскае вучылішча, якое рыхтавала малодшы і сярэдні медперсанал, жаночая кансультацыя, дзе з'явілася на свет не адно пакаленне гродзенцаў, і зубапратэзная майстэрня, куды гараджане прыходзілі вяртаць прыгажосць усмешкі. Такім чынам, дом працягваў служыць здароўю гараджан, але ўжо ў новым ідэалагічным кантэксце.

Сучаснасць і архітэктурны дыялог.

Сёння будынак знаходзіцца ў падпарадкаванні Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта. Тут размясцілася кафедра аператыўнай хірургіі і тапаграфічнай анатоміі. І ў гэтым ёсць вышэйшая справядлівасць і гістарычная пераемнасць: будучыя ўрачы спасцігаюць асновы сваёй прафесіі ў сценах, якія першапачаткова будаваліся для лячэння людзей.

Цікава, што архітэктурнае аблічча будынка ўступае ў нябачны дыялог з суседнімі пабудовамі. Непадалёк знаходзіцца так званая "чыноўніцкая калонія" -комплекс жылых дамоў канца 1920-х гадоў, збудаваных ужо ў Польскі перыяд гісторыі горада для дзяржслужачых. Гэтыя стыльныя двухпавярховыя домікі з тэрасамі і контрфорсамі, а таксама былы будынак яўрэйскай бальніцы ўтвараюць унікальны гістарычны ансамбль верхняй тэрасы над Нёманам, распавядаючы ўважліваму назіральніку аб розных гранях жыцця даваеннага Гродна - ад мяшчанска-рамеснага да чыноўніцкага-бюракратычнага.

Будынак на вуліцы Свярдлова, 3-гэта не проста адрас, а сімвал сувязі часоў. Пабудаванае як яўрэйская бальніца, яно ўвабрала ў сябе боль і надзеі пачатку XX стагоддзя, перажыло войны і змену дзяржаў, каб сёння стаць храмам навукі для тых, хто абраў самую гуманную прафесію. Гледзячы на яго упрыгожаны ляпнінай фасад, разумееш, што сапраўдная гісторыя горада пішацца не толькі ў падручніках, але і на старых цаглінах яго будынкаў.