Вароніна. Чортаў Камень.

У Віцебскай вобласці, сярод узгорыстых ландшафтаў Сенненскага раёна, там, дзе цішыня парушаецца толькі шолахам лістоты і спевам птушак, хаваецца адно з самых загадкавых месцаў Беларусі. У паўгадзіне хады на захад ад вёскі Вароніна, на беразе ракі Абалянкі, ляжыць волат - другі па велічыні валун у краіне, вядомы як Чортаў камень, або Кравец.

Гэты гігант дзівіць уяўленне сваімі маштабамі. Уявіце сабе каменную глыбу памерамі 10,2 метра ў даўжыню, 6 метраў у шырыню і каля 4 метраў у вышыню. Вага гэтага маналіту дасягае ашаламляльных 340 тон. Навукоўцы сцвярджаюць, што валун, складзены з чырвона-карычневага граніту рапакiвi, быў прынесены сюды каля 17-20 тысяч гадоў таму падчас паазерскага абляднення. Яго радзіма - далёкая Паўднёва-Заходняя Фінляндыя, адкуль магутны ледавік, нібы цацку, перанёс яго на беларускую зямлю.

Аднак мясцовыя жыхары, стагоддзямі назіралі за суровай прыгажосцю каменя, не маглі здавольвацца толькі скупымі навуковымі фактамі. Так нарадзіліся легенды, ахуталі валун містычным флёрам і якія далі яму два імя. Сёння гэта не проста геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння, а сапраўдны магніт для турыстаў, краязнаўцаў і ўсіх шукальнікаў беларускай экзотыкі.

Праклён краўца або інтрыгі нячыстай сілы?

Самае інтрыгуючае ў гэтым валуне - яго «чалавечае» імя - Кравец. З ім звязана кранальная і павучальная легенда. Кажуць, жыў калісьці на гэтых землях майстэрскі кравец, чыя ганарыстасць не ведала межаў. Ён быў настолькі ўпэўнены ў сваім майстэрстве, што адважыўся працаваць нават у светлую Хрыстовую нядзелю - на Вялікдзень. Такое блюзьнерства не магло застацца беспакараным. Па адной з версій, Бог ператварыў яго ў камень, каб назаўжды пакінуць напамін нашчадкам аб цане сапраўднай веры і пакоры.

Але ёсць і іншая, больш містычная версія, якая і замацавала за валуном імя «Чортаў». Паводле гэтага падання, пад каменем жыў чорт. І быў ён не простым дэманам, а працавітым краўцом. За невялікае ўзнагароджанне нячысты шыў сялянам дыхтоўную вопратку. Кажуць, на камені дагэтуль можна разглядзець адбіткі старадаўніх манет - плату за яго пякельнае майстэрства. Але ўсяму прыходзіць канец. Адзін злы чалавек вырашыў пажартаваць над чортам: прынёс яму кавалак палатна і папрасіў пашыць «ні тое, ні сёе». Назаўтра заказчык выявіў на камені нешта недарэчнае: адзін рукаў быў у падоле, другі - на спіне, а каўнер і зусім адсутнічаў. Пакрыўдзіўся чорт на людскую няўдзячнасць і падступства і назаўжды пакінуў гэтыя месцы, перастаўшы шыць вопратку.

Трэцяя легенда пераносіць нас у навакольныя балоты. Нібыта ў дрыгве вадзіліся чэрці, якія любілі жартаваць над захмялелымі падарожнікамі. Яны заваблівалі п'яніц да вялізнага валуна, і тыя, прымаючы халодны камень за ўласную цёплую печ, распраналіся і ўкладваліся на яго спаць. Прачнуўшыся раніцай, гора-вандроўцы не маглі зразумець, як тут апынуліся, а чэрці тым часам заліваліся смехам у кустах.

Падарожжа да гаючай сілы каменя.

Сёння Чортаў камень - папулярнае месца для самастойных падарожжаў. Дабрацца да яго нескладана: вёска Вароніна знаходзіцца ў 26 кіламетрах ад горада Сянно і ў 87 кіламетрах ад Віцебска. Апынуўшыся ля валуна, можна не толькі дакрануцца да гісторыі, якой дзясяткі тысяч гадоў, але і адчуць тую асаблівую, трохі суровую энергетыку, якая заўсёды акружае падобныя сакральныя месцы. Многія вераць, што, пасядзеўшы на камені або прыхінуўшыся да яго спіной, можна пазбавіцца ад хвароб і зарадзіцца сілай зямлі.

Так навуковы факт і народная фантазія спляліся разам, ператварыўшы Чортаў камень (Кравец) у унікальны помнік, дзе гісторыя ледніковага перыяду сустракаецца са светам беларускіх легенд і паданняў.