Барысаў. Гандлёвыя рады.

У гісторыі невялікіх беларускіх гарадоў пачатку XX стагоддзя асаблівае месца займаюць "Чырвоныя" ці Гандлёвыя рады - тыпавыя, але велічныя пабудовы, якія сімвалізавалі эканамічны рост і стабільнасць. Барысаў не стаў выключэннем. У 1908 годзе тут, на гандлёвай плошчы Стара-Барысава (гістарычнага цэнтра), з'явіліся чатыры корпуса, якія склалі адзіны архітэктурны ансамбль. Спраектаваныя ў духу неакласіцызму, яны павінны былі падкрэсліць грунтоўнасць мясцовага купецтва і надаць гарадскому цэнтру еўрапейскі, рэспектабельны выгляд.

На жаль, час і гістарычныя катаклізмы (у прыватнасці, дзве сусветныя вайны і пажары) не пашкадавалі гэты комплекс. Да нашых дзён з чатырох будынкаў ацалеў толькі адзiн. Аднак ён працягвае выконваць сваю першапачатковую функцыю, застаючыся не проста архітэктурным помнікам, а дзеючай часткай гарадской інфраструктуры.

Архітэктурнае аблічча.

Будынак, які захаваўся, размешчаны ў цэнтры Стара-Барысава па каардынатах 54.2462, 28.5046. Гэта аднапавярховы (часам з паўпадвальнымі памяшканнямі) прамавугольны ў плане будынак, характэрны для гандлёвай архітэктуры пачатку мінулага стагоддзя.

Неакласіцызм тут чытаецца ў строгай сіметрыі фасада і спакойным рытме калон. Будынак падзелены на некалькі секцый-крам, кожная з якіх мае асобны ўваход. Рытмічны шэраг арачных аконных праёмаў і дзвярных праёмаў стварае пазнавальную галерэйную структуру. Хоць будынак пазбаўлены пышнага дэкору, яго галоўнае ўпрыгожванне - гэта пластыка фасада, якая ствараецца чаргаваннем выступоўцаў і западаючых частак, а таксама строгія карнізы і межаконныя цягі.

Нягледзячы на салідны ўзрост (больш за 110 гадоў), будынак знаходзіцца ў адносна добрым стане і захаваў свой гістарычны маштаб, гарманічна ўпісваючыся ў невысокую забудову старога раёна горада.

Жывая гісторыя.

Унікальнасць гэтага помніка ў тым, што ён не ператварыўся ў музейны экспанат. Як і стагоддзе таму, у яго сценах кіпіць гандаль. Тут размяшчаюцца крамы і камерцыйныя кропкі. Для жыхароў навакольных вуліц гэта проста "крамы ў старых шэрагах", для краязнаўцаў - нямы сведка бурнай гандлёвай жыцця, якая вялася тут яшчэ пры імператары Мікалаю II.

Гандлёвыя рады ў Барысаве - гэта рэдкі для Беларусі прыклад дарэвалюцыйнай гандлёвай архітэктуры, які дайшоў да нас у аўтэнтычнай функцыянальнай якасці. Яны з'яўляюцца важнай горадаўтваральнай дамінантай Стара-Барысава і напамінам пра той час, калі горад быў буйным купецкім цэнтрам на ажыўленым гасцінцы.