Дом экалагічнай асветы ў Бярэзінскім запаведніку.

У самым сэрцы Бярэзінскага біясфернага запаведніка, сярод векавых лясоў і ўнікальных балот, размясціўся Дом экалагічнай асветы - сучасны шматфункцыянальны цэнтр, які адкрыўся пасля маштабнай рэканструкцыі да 100-гадовага юбілею запаведніка ў 2025 годзе. Сёння гэта не проста адміністрацыйны будынак, а сапраўдны пункт прыцягнення для турыстаў, школьнікаў, навукоўцаў і ўсіх, каму неабыякавы лёс жывой прыроды.

Будынак Дома экалагічнай асветы быў пабудаваны яшчэ ў 1983 годзе. Яго адкрыццё адбылося ў рамках першага Міжнароднага кангрэса па біясферных запаведніках - гэта стала першым у БССР будынкам на асабліва ахоўнай тэрыторыі, створаным спецыяльна для экалагічнай асветы насельніцтва. У 2006 годзе правялі першы капітальны рамонт.

Да векавога юбілею запаведніка ў 2025 годзе будынак перааснасцілі кардынальна: ён стаў сучасным шматфункцыянальным цэнтрам з сістэмамі відэаканферэнц-сувязі і прафесійным аўдыё-абсталяваннем, якія дазваляюць праводзіць мерапрыемствы міжнароднага ўзроўню.

Асноўныя мэты Дома экалагічнай асветы - павышэнне інфармаванасці грамадства аб праблемах навакольнага асяроддзя, стварэнне ўмоў для набыцця практычных ведаў у галіне рацыянальнага прыродакарыстання, а таксама развіццё дзелавога турызму праз арэнду канферэнц-залаў і перагаворных пакояў.

Галоўная жамчужына абноўленага Дома - Музей запаведнай справы, адкрыты да стагоддзя запаведніка і адзіны ў Беларусі спецыялізаваны музей, прысвечаны гісторыі і філасофіі аховы прыроды.

Музей складаецца з дзвюх залаў, якія праводзяць наведвальнікаў праз 100-гадовую гісторыю станаўлення Бярэзінскага запаведніка. Экскурсія пачынаецца з перадумоў аб'явы запаведніка ў пачатку XX стагоддзя і знакамітай экспедыцыі Анатоля Федзюшына ў пошуках рачнога бабра ў вярхоўях Бярэзіны, і працягваецца да сучаснасці.

Асаблівую цікавасць выклікае рэканструяваны кабінет натураліста 1970-х гадоў. Гэта не проста вітрына, а дакладнае аднаўленне працоўнай прасторы вучонага-палевіка, дзе кожны прадмет - ад запісаў да прыбораў - распавядае аб карпатлівай працы па вывучэнні і ахове прыроды.

Аснову экспазіцыі складаюць архіўныя дакументы, гістарычныя фатаграфіі, кнігі і артэфакты. Наведвальнікаў чакаюць галаграфічныя рэканструкцыі, інтэрактыўная віктарына, інфакіёскі з мультымедыя і відэасцена з кадрамі жывёл з фотапастак - ад грацыёзных аленяў да ўтоеных драпежнікаў.

Цэнтральны вобраз музея - дрэва. Яно сімвалізуе разгалінаваную сістэму запаведнікаў і нацыянальных паркаў, а таксама само жыццё, час і бесперапыннасць быцця. Экспазіцыя расказвае не толькі пра Бярэзінскі запаведнік, але і пра ўсю прыродаахоўную традыцыю Беларусі - ад даваенных экспедыцый праз трагічныя старонкі вайны, ліквідацыю запаведніка ў 1951 годзе і аднаўленне ў 1958-м да Чарнобыльскай аварыі і сучасных праграм маніторынгу.

Сэрца адукацыйнай дзейнасці Дома - "Зялёны клас", які пасля рэканструкцыі пашырыўся да двух прасторных кабінетаў, дзе адначасова могуць займацца некалькі груп школьнікаў .

Тут праводзяцца інтэрактыўныя заняткі для дзяцей і школьнікаў. Адна з папулярных праграм - тур "Першы раз у зялёны клас", у рамках якога хлопцы здзяйсняюць экскурсіі па Доме экалагічнай асветы, па Музеі прыроды, наведваюць вальеры з дзікімі жывёламі і падарожнічаюць па "Сцежцы адкрыццяў". Удзельнікі даведаюцца, чым унікальны запаведнік, што такое «Вялікая еўрапейская пяцёрка» (лось, зубр, мядзведзь, воўк і рысь), хто хаваецца ў лесе, на балоце і ў вадаёме. З дапамогай бінокляў, луп і сачкоў дзеці знаёмяцца з казуркамі, бесхрыбтовымі і гуляюць у займальныя экалагічныя гульні.

Запаведнік таксама арганізуе моладзевыя экалагера, практыкі для студэнтаў-біёлагаў, навуковыя стажыроўкі і павышэнне кваліфікацыі спецыялістаў.

Дом экалагічнай асветы абсталяваны канферэнц-залай на 140 месцаў і прэс-цэнтрам з інтэрактыўнымі панэлямі і сістэмамі відэаканферэнцсувязі. Гэта дазваляе праводзіць семінары, канферэнцыі і бізнес-мерапрыемствы міжнароднага ўзроўню. Тут таксама працуюць навуковая бібліятэка і выставачныя зоны.

Для наведвальнікаў працуе сувенірная крама, дзе можна набыць памятныя рэчы.

Дом экалагічнай асветы знаходзіцца на тэрыторыі унікальнага прыроднага комплексу. Бярэзінскі біясферны запаведнік - адзіная ў Беларусі асабліва ахоўная тэрыторыя самага высокага рангу, уключаная ў Сусветную сетку біясферных рэзерватаў ЮНЕСКА. Тут жыве самая буйная групоўка бурага мядзведзя ў краіне (не менш за 75 асобін), а таксама зубры, ваўкі, рысі.

Турысты могуць наведаць Музей прыроды (плошча экспазіцыі 400 м2, больш за 200 відаў жывёл), лясны заапарк з камфортнымі вальерамі, прайсці па экалагічных сцежках, пакатацца на байдарках або роварах. На тэрыторыі працуюць гасцінічныя комплексы "Сергуч", "Плаўна", кафэ "Лясная карчма" і СПА-комплекс.

Сёння Дом экалагічнай асветы - вядучая адукацыйная і турыстычная пляцоўка Беларусі, дзе мінулае сустракаецца з будучыняй, навука - з займальнай прыгодай, а кожны наведвальнік можа дакрануцца да дзіўнага свету запаведнай прыроды.