Барысаў. Аптэка №137.

У самым цэнтры Барысава, на скрыжаванні ажыўленых вуліц, размешчаны будынак, які складана не заўважыць. Ён не спрабуе супернічаць вышынёй са шклянымі новабудоўлямі, але прыцягвае погляд сваёй манументальнай прыгажосцю. Гэта аптэка №137, унікальны помнік архітэктуры, які ўжо амаль паўстагоддзя сустракае гараджан не толькі лекамі, але і сапраўдным творам манументальнага мастацтва.

Будынак аптэкі быў пабудаваны ў канцы 1970-х-пачатку 1980-х гадоў, у эпоху росквіту Савецкага мадэрнізму. Гэты час, калі архітэктары і мастакі шукалі новыя формы сінтэзу мастацтваў, імкнучыся зрабіць тыпавыя грамадскія будынкі не проста скрынкамі, а эстэтычна значнымі аб'ектамі. І аптэка ў Барысаве стала адным з самых яскравых прыкладаў гэтай тэндэнцыі ў Беларусі.

Фасад як палатно.

Галоўная асаблівасць і гонар аптэкі №137 - гэта яе манументальнае мазаічнае пано, якое ўпрыгожвае тарэц будынка, які выходзіць на скрыжаванне. Аўтарам гэтага маштабнага твора выступіў вядомы беларускі мастак-манументаліст Васіль Васільевіч Зянько.

Майстар стварыў сапраўдны гімн прыродзе і флоры. Мазаіка, выкананая з смальты і керамічнай пліткі ручной працы, адлюстроўвае стылізаваны свет раслін. У кампазіцыі адгадваюцца суквецці, травы, гаючыя карэнні, якія нібы прарастаюць скрозь геаметрычную структуру сцены, ператвараючы шэры бетон у квітнеючы луг. Каларыт мазаікі падабраны вельмі тонка: тут і глыбокія смарагдавыя, і тэракотавыя, і залацістыя адценні, якія па-рознаму гуляюць на сонца ў залежнасці ад часу сутак.

Зянько працаваў у тэхніцы "фларэнтыйскай мазаікі" і наборнага пано, дзе кожны кавалачак матэрыялу падбіраўся ўручную. Гэта была каласальная праца, якая патрабавала не толькі мастацкага генія, але і інжынернага разліку. Мастак стварыў не проста карцінку, а аб'ёмны рэльеф, фактура якога надае будынку асаблівую выразнасць.

Інтэр'ер як працяг тэмы.

Ўнутранае ўбранне аптэкі не саступала фасаду. Над афармленнем інтэр'ераў таксама працавалі мастакі, якія імкнуліся стварыць адзіны ансамбль. На жаль, час і шматлікія рамонты, якія перажыў будынак, не пашкадавалі ўнутранае ўбранне. Многія арыгінальныя элементы дэкору, вітражы і пано, якія дапаўнялі вобраз «зялёнай аптэкі», былі страчаны.

Лёс шэдэўра ў нашы дні.

У 2000-я і 2010-я гады, калі па ўсёй краіне праходзіла хваля рэканструкцый і рэбрэндынгаў, лёс мазаікі вісеў на валаску. Часта падобныя пано бязлітасна збівалі, зачынялі сайдынгам або зафарбоўвалі, лічачы іх перажыткам мінулага. Жыхары Барысава ўсталі на абарону свайго сімвала. У сацыяльных сетках і гарадскіх пабліках не раз паднімаліся дыскусіі аб неабходнасці захавання працы Васіля Зянько.

У выніку здаровы сэнс і грамадскую думку перамаглі. У пачатку 2020-х гадоў, калі ў будынку праводзіўся капітальны рамонт, было прынята гістарычнае рашэнне - мазаіку адрэстаўраваць і захаваць. Спецыялісты беражліва ачысцілі пано ад забруджванняў, умацавалі элементы, якія адслойваюцца, і фасад зайграў новымі фарбамі.

Сёння абноўленая аптэка №137 - гэта не проста месца, дзе можна купіць лекі. Гэта культурная славутасць, "паштовачны" выгляд горада. Яна нагадвае нам пра той час, калі да праектавання нават утылітарных будынкаў падыходзілі з душой і размахам.

Значэнне для горада.

Аптэка з мазаікай даўно стала для барысаўчан чымсьці большым, чым проста арыенцірам («сустрэнемся ў аптэкі з мазаікай»). Гэта сімвал сувязі пакаленняў, напамін пра тое, што нават у эпоху стандартызацыі ёсць месца высокаму мастацтву. Дзякуючы таленту беларускіх мастакоў і неабыякавасці гараджан, цэнтр Барысава ўпрыгожвае ўнікальны артэфакт эпохі мадэрнізму, які арганічна ўпісаўся ў сучасны гарадскі ландшафт, стаўшы яго адметнасцю і жывой гісторыяй, даступнай кожнаму мінаку.