Рагачоў. Помнік згушчонцы.

У невялікім мястэчку Рагачоў Гомельскай вобласці знаходзіцца месца паломніцтва ўсіх ласуноў. Тут, прама ля прахадной Рагачоўскага малочнакансервавага камбіната, узвышаецца адзіны ў свеце помнік згушчанаму малаку. Чатырохметровая банка ў сіне-блакітны этыкетцы даўно стала не проста мясцовай славутасцю, а сапраўдным брэндам, які пацвярджае любоў народа да «густу дзяцінства».

Ідэя ўвекавечыць любімы ласунак паўстала не на пустым месцы. У 2013 годзе камбінат рыхтаваўся адзначаць салідны юбілей - 75 гадоў з дня заснавання. Менавіта Рагачоўская згушчонка, вядомая яшчэ з савецкіх часоў і вырабленая па класічнай тэхналогіі, праславіла прадпрыемства далёка за межамі Беларусі. Прадукт, які сёння пастаўляецца ў дзясяткі краін свету, заслугоўваў асаблівага прызнання.

Аўтарам незвычайнага манумента выступіў мастак-манументаліст, выкладчык Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў Глеб Отчык. Цікава, што першапачаткова разглядаўся іншы сімвал - напрыклад, рог багацця, які наўпрост звязаны з назвай горада. Але ў выніку перамагла прастата і пазнавальнасць: было вырашана стварыць дакладную копію бляшанай банкі са згушчонкі.

Праца над помнікам стала выклікам для майстра. Скульптуру вышынёй каля 4 метраў выканалі ў антычнай тэхніцы мазаікі, але замест традыцыйнай смальты выкарыстоўвалі каляровае шкло і метал. Гэта быў першы падобны досвед у Беларусі, дзе мазаіка ў шкле ўжывалася для вонкавага аб'екта. Кожны маленькі кавалачак шкла наразаўся і падбіраўся ўручную, што зрабіла кампазіцыю унікальнай і вельмі працаёмкай ў выкананні. Сам Глеб Отчык прызнаваўся, што ў працэсе працы зноў адкрыў для сябе густ згушчонкі: "вы ведаеце, не адарвацца, прывыканне імгненнае!"- жартаваў ён на адкрыцці.

Урачыстае адкрыццё адбылося 22 лістапада 2013 года. Работнікі камбіната, якія сабраліся ля яшчэ закрытага тканінай манумента, з гумарам варажылі: "а банка пустая? Вось бы запоўнілі яе малаком ды кранік прыкруцілі!". Але пад покрывам іх чакала не функцыянальная ёмістасць, а арт-аб'ект, які стаў дакладнай копіяй роднай прадукцыі.

Але галоўная інтрыга крылася не толькі ў мастацкім выкананні. У падмурак помніка заклалі капсулу часу з пасланнем для нашчадкаў. Сучаснікі звярнуліся да будучых пакаленняў і завяшчалі выявіць капсулу ў дзень стогадовага юбілею камбіната, гэта значыць у 2038 годзе.

Аднак ідылія доўжылася нядоўга. Мазаічная тэхніка, эфектная вонкава, апынулася ўразлівай перад празмернай любоўю турыстаў. Усяго за два з паловай гады сімвал Рагачова ладна патрапалі. Наведвальнікі, жадаючы павезці з сабой часцінку салодкага помніка, пачалі адкалупваць шкельцы на сувеніры. Ахова камбіната падлічыла: нават у будні дзень да дзясятка чалавек прыходзяць да банкi зрабіць сэлфі, а ў святы паток гасцей вылічаецца сотнямі.

Да 2016 года помнік прыйшлося тэрмінова рэстаўраваць, прывёўшы яго ў парадак да Дня беларускага пісьменства. Цікава, што многія госці, фатаграфуючыся на фоне абноўленай банкі, наракалі на адсутнасць у продажы маленькіх копій - бірулек або магніцікаў ў выглядзе згушчонкі.

Сёння помнік згушчонцы - абавязковы пункт у турыстычным маршруце па Рагачове. Ён усталяваны прама на ўездзе ў горад, побач з трасай Бабруйск - Крычаў, сустракаючы і праводзячы падарожнікаў. А падстаў для гонару ў камбіната за гэтыя гады дадалося: у 2022 годзе тут выпусцілі гіганцкую банку вагой амаль 500 кілаграмаў, а ў 2024-м - ужо тонную, якая трапіла ў Кнігу рэкордаў Беларусі.

Так што помнік ля прахадной - гэта не проста даніна настальгіі. Гэта сімвал стабільнай якасці і прызнання, напамін пра тое, што сапраўдныя каштоўнасці, як і густ добрай згушчонкі, не мяняюцца з гадамі.