Захарнічы. Магіла мастака Івана Хруцкага.

Калі вы калі-небудзь трымалі ў руках беларускую купюру старога ўзору вартасцю ў тысячу рублёў (а раней і мільён), вы ўжо знаёмыя з творчасцю гэтага майстра. Фрагмент яго карціны "Партрэт невядомай з кветкамі і садавінай" стаў сімвалам эпохі, упрыгожваючы не толькі грошы, але і календары, маркі і паштоўкі. Сёння гэты шэдэўр - жамчужына Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі, а імя мастака ўвекавечана ў назвах вуліц, дзіцячых мастацкіх школ і нават у бронзе (помнік у Наваполацку).

Сустракайце: Іван Фаміч Хруцкі - ураджэнец беларускіх зямель, якога вы дакладна павінны ведаць.

Ад ліцэя ў Полацку да Акадэміі ў Пецярбургу.

Іван Хруцкі нарадзіўся ў 1810 годзе ў мястэчку Ула пад Бешанковічамі (Віцебская вобласць). Свой шлях у мастацтва ён пачаў на радзіме, атрымаўшы першыя навыкі ў Полацкім ліцэі. Але амбіцыі маладога талента патрабавалі большага, і ў 1827 годзе ён адправіўся ў Санкт-Пецярбург.

У паўночнай сталіцы Хруцкі стаў вольным слухачом Імператарскай Акадэміі мастацтваў. Талент, памножаны на неверагодную упартасць, хутка прынеслі яму прызнанне. Кульмінацыяй Пецярбургскага перыяду стала 24 верасня 1839 года - Савет Акадэміі прысвоіў яму званне акадэміка. У фармулёўцы рашэння было асабліва адзначана: "за выдатныя творы ў партрэтнай, пейзажнай і асабліва па жывапісе пладоў і гародніны". Гэта званне стала лёсавызначальным не толькі творча, але і сацыяльна - яно дало Івану Фамічу права на расійскае дваранства.

"Кветкі і садавіна" як сімвал утульнасьцi.

Хруцкага часта называюць спеваком раскошнага і шчодрага жыцця. Яго знакамітыя нацюрморты - гэта не проста выявы гародніны і кветак. Гэта гімн багаццю, дзе персікі аксаміцісты, шкло празрыста, а вільготныя ягады літаральна просяць быць з'едзенымі. Менавіта за гэтую віртуозную тэхніку і ўменне перадаць фактуру прадметаў яго так шанавалі сучаснікі.

Аднак вярнуўшыся на радзіму, ва ўласны маёнтак Захарнічы пад Полацкам, Хруцкі не абмежаваўся толькі нацюрмортамі. Тут ён стварыў цэлую галерэю партрэтаў сваіх дзяцей і блізкіх, прасякнутых цяплом і шчырай любоўю.

Круг яго твораў быў значна шырэй, чым прынята лічыць. Іван Фаміч быў запатрабаваны як царкоўны майстар:

* Ён пісаў абразы для іканастасаў Аляксандра-Неўскага сабора ў Коўне (цяпер Каўнас);

* Працаваў для царквы Св. Язэпа Абручніка ў Трынапалі;

* Стварыў вобразы для пячорнай царквы трох мучанікаў у Вільні;

* Напісаў 32 партрэты асоб духоўнага звання для Архіерэйскага дома ў Вільні.

Трагедыя сядзібы і здабыццё памяці.

Жыццё Хруцкага - гэта гісторыя служэння мастацтву ў родных пенатах. Ён памёр у 1885 годзе ў сваім маёнтку Захарнічы, пражыўшы доўгае і плённае жыццё. Здавалася, яго спадчына будзе захоўвацца нашчадкамі вечна, але гісторыя распарадзілася інакш.

Пасля 1930 года сядзіба Хруцкіх падзяліла лёс многіх дваранскіх гнёздаў. Усіх жыхароў маёнтка выселілі ў Котлас, бясцэнныя карціны і маёмасць вывезлі ў невядомым кірунку, а сам дом быў забіты і прыйшоў у запусценне.

Аднак месца спачынку вялікага мастака захавалася. На мясцовых могілках, размешчаных недалёка ад былой сядзібы, спачывае сам Іван Фаміч Хруцкі. Побач з ім здабылі вечны супакой яго брат, сын і іншыя нашчадкі роду.

Сёння, гледзячы на яго "Кветкі і садавіну" ў музеі або праходзячы па вуліцы Хруцкага ў Мінску або Наваполацку, мы ўспамінаем чалавека, які праславіў беларускую зямлю сваім дзіўным уменнем бачыць прыгожае ў простых рэчах - няхай гэта будзе саспелы гарбуз, пяшчотны півоня або твар роднага чалавека.