Нясвіж. Стары парк.

Калі вы калі-небудзь апынецеся ў Нясвіжы, не абмяжоўвайцеся наведваннем знакамітага замка Радзівілаў. Абавязкова знайдзіце час, каб проста пабадзяцца па Старым парку. Гэта не проста зялёная зона, а сапраўдная машына часу, дзе кожны куток захоўвае памяць аб княжацкай эпосе, літаратурных натхненнях і нават трагічных старонках гісторыі.

Зялёныя каралі Радзівілаў.

Стары парк - частка вялізнага Палацава-паркавага ансамбля, які раскінуўся на 100 гектарах. Ён быў закладзены ў 1878 годзе на беразе маляўнічай сажалкі пад назвай Дзікая. У адрозненне ад строгіх французскіх садоў з іх геаметрычнай планіроўкай, тут пануе дух "ангельскага" пейзажнага стылю: звілістыя дарожкі, натуральныя пагоркі, маляўнічыя групы дрэў і плыўныя лініі берагоў.

Планіроўкай парку займаліся лепшыя садоўнікі свайго часу, а саджанцы для яго прывозілі з гадавальніка Берлінскага Палаца Радзівілаў і Хамінскага лясніцтва. Калісьці тут, на спартыўнай паляне, князі гулялі ў тэніс - тады яшчэ арыстакратычны від спорту, а ў спецыяльнай альтанцы прымалі сонечныя ванны.

Легенды, якія ажылі ў бронзе і камені.

Галоўная разыначка Старога парку - яго скульптуры. Яны не проста ўпрыгожваюць алеі, але і распавядаюць гісторыі, якія тут складваліся стагоддзямі.

Самы кранальны помнік, мабыць, прысвечаны сабаку. Паводле легенды, падчас палявання ў князя асеклася стрэльба, і на яго кінуўся паранены мядзведзь. Сабака абараніў гаспадара цаной свайго жыцця - і атрымаў вечную памяць у парку.

Тут жа можна знайсці скульптурную кампазіцыю па матывах паэмы Якуба Коласа "Сымон-музыка" - хлопчыка з дудачкай і анёла. Сам народны паэт Беларусі калісьці вучыўся ў Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі.

Асаблівае месца займае Алея памяці з бюстамі выдатных дзеячаў, звязаных з Нясвіжам: князя Юрыя Нясвіжскага, Мікалая Крыштафа Радзівіла "Сіроткі", архітэктара Джавані Бернардоні, картографа Томаша Макоўскага і паэта Уладзіслава Сыракомлі.

А на беразе сажалкі вас сустрэне загадкавая фігура русалкі, а непадалёк - Чорная Дама, гераіня самай вядомай Нясвіжскай легенды пра каханне і здраду.

Камяні, якія памятаюць гісторыю.

У Старым парку можна знайсці некалькі памятных камянёў. Адзін з іх усталяваны ў гонар 25-годдзя заснавання парку і ў знак удзячнасці Марыі Кастэлян, княгіні Радзівіл, якая прыклала велізарныя намаганні для яго стварэння і аднаўлення замка. Яшчэ адзін камень нагадвае, што насенне для парку завозіліся з Берліна. Кажуць, калі загадаць жаданне і закрануць каменя, яно абавязкова збудзецца.

Побач з камянямі калісьці расла таполя-волат, пасаджаная яшчэ ў пачатку XIX стагоддзя - адзінае дрэва на гэтай тэрыторыі ў момант закладкі парку. Ён дасягаў амаль 30 метраў у вышыню, але, на жаль, не захаваўся да нашых дзён, павалены бурай.

Цішыня і памяць.

У Старога парку ёсць і трагічная старонка. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут праходзілі масавыя расстрэлы мірных жыхароў. У кастрычніку 1941 года гітлераўцы забілі каля 1500 чалавек - у асноўным жанчын, дзяцей і старых. Сёння на месцы той трагедыі ўсталяваны помнік.

Лепшы час для прагулкі па старым парку - цёплы сезон, калі зеляніна асабліва яркая, а водная роўнядзь сажалак адлюстроўвае неба. Але і ўвосень тут пануе асаблівая атмасфера: залатая лістота, цішыня, адзінота. Уваход у парк вольны, і вы можаце шпацыраваць тут колькі душы заўгодна, разглядаючы скульптуры, чытаючы надпісы на камянях і удыхаючы паветра, якое памятае і княжацкія прыёмы, і паэтычныя натхнення, і ціхія прагулкі закаханых.

Стары парк у Нясвіжы - гэта месца, дзе гісторыя не ляжыць пад шклом у музейных вітрынах, а жыве сваім ціхім, марудлівым жыццём. Тут варта запаволіцца, прыслухацца да шоргату лiсця і паспрабаваць пачуць галасы мінулага.

Стары парк у Нясвіжы - гэта жывая легенда, схаваная ў цені векавых дубоў і ціхіх алей. Разбіты ў XIX стагоддзі на беразе сажалкі, ён сустракае гасцей не строгімі лініямі, а вольным дыханнем ангельскага пейзажнага стылю.

Тут кожная скульптура - цэлая гісторыя: верная сабака, якая абараніла князя, загадкавая Чорная Дама і хлопчык з дудачкай з паэмы Коласа. Памятныя камяні захоўваюць сакрэты княжацкага роду, а звілістыя дарожкі вабяць углыб стагоддзяў. Гэта месца, дзе цішыня кажа гучней слоў, а мінулае становіцца адчувальным.