Реклама. ООО «Бронирование гостиниц». ИНН 7703389880
Заазерскі "Стоўнхэндж".
Славутасьць
Магілёўская вобласць, Бялыніцкі раён, вёска Заазер'е
Апісанне
У лясах Бялыніцкага раёна, блізу вёскі Заазер'е, знаходзіцца загадкавы комплекс каменных крыжоў і валуноў, які празвалі беларускім «Стоўнхэнджам». У цэнтры - масіўны чатырохканцовы крыж вышынёй амаль у два чалавечыя росту. Вакол яго па крузе раскідана 40-50 валуноў. На многіх выбітыя крыжы, трыкутнікі, стрэлкі, а на адным - загадкавы «чалавечак-крыж».
Прызначэнне месца дагэтуль незразумела. Адны лічаць яго старажытным паганскім капішчам багіні Мажаны. Іншыя - сярэднявечным грунтавым могільнікам з хрысціянскай сімволікай. Навукоўцы схіляюцца да кампрамісу: верагодна, паганскія камяні пазней пераасэнсавалі як надмагіллі.
Мясцовыя легенды называюць валуны прарочымі. Вераць, што яны могуць забіраць хваробы, а вада з іх - гаючая. Заазерскі "Стоўнхэндж" застаецца адной з галоўных неразгаданых таямніц Беларусі, прыцягваючы турыстаў, містыкаў і аматараў старажытнасцяў. Кожны знаходзіць тут нешта сваё: спакой, сілу ці проста нагода задумацца пра тое, колькі таямніц захоўваюць беларускія лясы.
Катэгорыі
Гістарычнае
Застаняцеся на ноч?
Гатэлі, кватэры і дамы для паездкі па Беларусі. Выберыце сэрвіс і паглядзіце даступныя варыянты.

Реклама. АО "СУТОЧНО". ИНН 7300037501
Реклама. ООО «Яндекс Вертикали». ИНН 7736207543
Браніраванне на сайце сэрвісу. Мы можам атрымаць камісію.
Пра сэрвісыКаментары
Нататкі да месца
1Ольга Ерёменко
02.08.2026
Заазерскі "Стоўнхэндж": беларуская таямніца сярод валуноў і імхоў.
У лясным гушчары Бялыніцкага раёна, за паўкіламетра ад вёскі Заазер'е, знаходзіцца месца, якое журналісты ахрысцілі беларускім "Стоўнхэнджам". Тут, сярод соснаў і чарнічных зараснікаў, размясціўся загадкавы комплекс каменных крыжоў і валуноў, які выклікае спрэчкі сярод навукоўцаў, краязнаўцаў і містыкаў ўжо шмат гадоў.
Круглая пляцоўка дыяметрам каля трыццаці метраў захоўвае сляды далёкага мінулага. Галоўны помнік - масіўны каменны чатырохканцовы крыж вышынёй амаль у два чалавечыя росту, звернуты "тварам" строга на ўсход. Яго паверхня ўвагнутая, а бакавыя перакладзіны нагадваюць рукі, гатовыя абняць прастору перад сабой. На крыжы захавалася выява ваўчынай морды.
Вакол бязладнай паўсферай раскідана каля чатырох-пяці дзясяткаў валуноў рознай формы: кубы, паўсферы, пліты. На многіх з іх высечаныя загадкавыя знакі: дванаццаці-, шасці - і чатырохканцовыя крыжыкі, стрэлкі, трыкутнікі, галінкі. Асаблівую цікавасць выклікае валун-пліта з захаду ад крыжа: на ім намаляваны антрапаморфны сімвал «чалавек-крыж» і яго паменшаная копія.
Мноства легенд ахутвае гэтае месца. Кажуць, некалі камяні былі мяккімі, як воск, і людзі ці жывёлы пакідалі на іх сляды - так тлумачаць тры валуны-следавіка на тэрыторыі комплексу. З прыходам хрысціянства паданні звязалі гэтыя сляды з Хрыстом ці Багародзіцай.
Ваду, якая сцякае з валуноў падчас дажджу, мясцовыя жыхары лічаць гаючай, а самі камяні - прарочымі. Прыхінуўшыся да вялікага крыжа распавядаюць аб адчуванні цяпла, спакою і зліцця з каменем. Вакол крыжа растуць дзве хворыя хвоі - павер'е абвяшчае, што камень перадае ім забраную ў людзей хваробу.
Прызначэнне комплексу застаецца прадметам дыскусій. Краязнаўца Міхаіл Карпечанка, які папулярызаваў гэтае месца ў 2007 годзе, звязаў яго з багіняй Мажанай (Маранай), паказваючы на назвы ракі Мажа і вёскі Мажаны паблізу.
Дацэнт Магілёўскага дзяржуніверсітэта Ігар Шаруха лічыць комплекс паганскім капішчам, дзе камяні маглі служыць для астранамічных назіранняў і вядзення календара. Доктар гістарычных навук Ігар Марзалюк, наадварот, бачыць у ім сярэднявечны грунтавы могільнік эпохі хрысціянізацыі, паказваючы на хрысціянскую сімволіку на валунах. Археолаг Людміла Дучыц дапускае, што язычнікі апрацавалі камяні, а затым іх выкарыстоўвалі хрысціяне.
Пісьменнік і краязнаўца Мікола Целеш, ураджэнец Заазер'я, у сваёй «Аўтабіяграфіі» успамінаў: на месцы сучаснага комплексу калісьці стаялі магутныя камяні вышынёй больш за два метры, пастаўленыя «шатром па чатыры». За восемдзесят гадоў яны зніклі - верагодна, выкарыстаны ў гаспадарцы або разбураныя. Захаваны вялікі крыж, які перш ляжаў на зямлі, паднялі работнікі лясніцтва па просьбе мясцовай настаўніцы.
Заазерскі "Стоўнхэндж" прыцягвае турыстаў, краязнаўцаў і шукальнікаў анамалій, але археалагічных раскопак тут не праводзілася. Чорныя капальнікі пакінулі сляды сваёй дзейнасці, і многія камяні ляжаць не на сваіх месцах. Застаецца адкрытым пытанне: ці было гэта капішча, могільнік, абсерваторыя ці нешта іншае? Адказ пакуль хаваюць лясная цішыня і імшыстыя валуны...








