Пяцеўшчына. Сядзіба Самуэлевых.

У Мінскім раёне, сярод пагоркаў і палёў Беларусі, згубілася вёска Пяцеўшчына. На першы погляд - звычайны сельскі населены пункт. Але таму, хто ведае яго гісторыю, адкрываецца іншая карціна. Тут калісьці кіпела жыццё, шумелі паркі і квітнелі яблыневыя сады. Сёння ад маёнтка Самуэлевых захавалася няшмат, але яго гісторыя застаецца адной з самых цікавых у Мінскім раёне.

Гісторыя пачалася ў XIX стагоддзі. Землі належалі Францу Гоосу, але фінансавыя цяжкасці вымусілі яго прадаць валодання Чапскім. Пры Чапскіх на гэтых землях з'явіўся кіраўнік Самуэлеў. У 1910 годзе ён пачаў будаўніцтва ўласнай сядзібы на марэнным узгорку. Архітэктурны ансамбль уключаў жылы дом, гаспадарчыя пабудовы, лядоўню для захоўвання лёду і свіран для збожжа. Галоўнай гонарам стаў парк і сад.

Тэрыторыю аформілі тэрасамі, падкрэсліваючы перапады вышынь. Да дома вяла шырокая алея. У парку высадзілі клёны, дубы, ліпы, лістоўніцы і каштаны. З часам кроны стуліліся, утварыўшы зялёны звод. Асаблівую прыгажосць надавалі яблыневыя сады. Увесну тысячы белых і ружовых кветак пакрывалі галіны, восенню сады дарылі багаты ўраджай.

Першапачаткова дом быў драўляным і аднапавярховым. Пазней прыбудавалі цагляную частку, а галоўны ўваход абсталявалі пандусам. Унутры дом быў абстаўлены дыхтоўнай мэбляй, сцены ўпрыгожвалі партрэты. Па ўспамінах старажылаў, тут панавала атмасфера спакою.

Пасля Вялікай Айчыннай вайны сядзібу нацыяналізавалі. У будынку размясцілі сельскую бальніцу, якая прапрацавала тут многія дзесяцігоддзі. Гэта рашэнне выратавала комплекс ад разбурэння: бальніца падтрымлівала парадак і сачыла за камунікацыямі. Парк таксама не быў закінуты, але першапачатковая планіроўка з часам згубілася.

У 1920-х гадах Пяцеўшчына стала вядомая дзякуючы малочнай арцелі, заснаванай аграномам Іванам Барысевічам. Ён аб'яднаў сялян навакольных вёсак і наладзіў вытворчасць галандскага сыру і сметанковага масла. Прадукцыя атрымала высокую ацэнку, і арцель стала цэнтрам кааператыўнага руху рэгіёну. Сёння пра гэта нагадваюць толькі архіўныя дакументы.

У 1982 годзе каля сядзібы ўсталявалі бюст прафесару Фёдару Пастэрнацкаму - заснавальніку беларускай бальнеялогіі і курорталогіі. Ён шмат гадоў працаваў у мясцовай бальніцы, лячыў сялян, вёў навуковыя назіранні. Яго працы ляглі ў аснову стварэння многіх беларускіх санаторыяў.

Час аказаўся бязлітасным. У пачатку XXI стагоддзя драўляную частку дома разабралі. Да нашых дзён дайшлі рэшткі ўязной брамы, стары падмурак, элементы паркавай планіроўкі і былы бальнічны будынак. Парк здзічэў, але асобныя дрэвы ўсё яшчэ ўражваюць моцай. Дубы памятаюць і Самуэлева, і доктара Пастэрнацкага, і бальнічную мітусню.

Сядзіба Самуэлевых - не адрэстаўраваны музей, а месца-прывід, месца-успамін. Сюды варта прыехаць, калі вы цікавіцеся гісторыяй Беларусі, любіце атмасферу закінутых сядзіб, хочаце ўбачыць, як прырода вяртае сабе створанае чалавекам. Асабліва прыгожа тут вясной, калі здзічэлыя сады ўсё яшчэ квітнеюць, і ўвосень, пад залатым дываном Сцягі.

Сядзіба - гэта пласты гісторыі: памешчыцкі побыт, кааператыўны рух 1920-х, пасляваенная бальніца, медыцынскія адкрыцці. Яна не стане музеем, але працягвае жыць у старых дрэвах і падмурку. Пастойце ля старой брамы, прыслухайцеся да ветру ў кронах ліп і каштанаў. Магчыма, вы пачуеце шэпт часу, які не знайсці ў даведніках.