Паляны. Капліца святой Ганны.

У самым сэрцы Гродзенскай вобласці, у ціхай вёсцы Паляны Ашмянскага раёна, схаваная дзіўная архітэктурная жамчужына. Сярод звыклага сельскага пейзажу ўзвышаецца стройны сілуэт драўлянай капліцы Святой Ганны. Гэта месца дыхае гісторыяй: тут час цячэ інакш, пераплятаючы лёсы шляхецкіх родаў, падзеі нацыянальных паўстанняў і ціхае жыццё сучаснай беларускай глыбінкі.

Гісторыя гэтых месцаў сыходзіць каранямі ў глыбіню стагоддзяў. Здаўна Паляны былі не проста вёскай, а месцам, дзе знаходзілася радавая сядзіба Янкоўскіх - вядомага шляхецкага роду. Сама зямля тут захоўвае памяць пра драматычныя падзеі 1794 года, калі непадалёк грымелі бітвы паўстання пад правадырствам Тадэвуша Касцюшкі. Кровапралітныя баі паміж паўстанцамі і расійскімі войскамі назаўжды ўпісалі гэтую мясцовасць у гісторыю Рэчы Паспалітай.

Але галоўная славутасць Палян з'явілася крыху пазней, у 1810 годзе, калі на мясцовых каталіцкіх могілках была ўзведзена капліца Святой Ганны. Ужо больш за два стагоддзі яна служыць месцам суцяшэння і малітвы. Капліца ўяўляе сабой рэдкі для Беларусі прыклад так званага драўлянага класіцызму. Гэты напрамак спрабаваў перанесці строгія каменныя формы антычнай архітэктуры ў падатлівы і цёплы матэрыял - дрэва.

Погляд адразу прыкоўвае галоўны фасад: строгі чатырохкалонны порцік, увянчаны франтонам. Калоны, выцесаныя з дрэва, нясуць на сабе цяжар даху, ствараючы адчуванне манументальнасці і лёгкасці адначасова. У левым пралёце порціка падвешаны старадаўні звон - яго голас да гэтага часу склікае вернікаў на службы або сумным звонам выпраўляе ў апошні шлях вернікаў.

Унутранае ўбранне капліцы аскетычна, што характэрна для ўніяцкіх і каталіцкіх храмаў таго часу, якія будаваліся на могілках. Пад нагамі - прахалодная цагляная падлога, над галавой - роўная плоская столь. Асаблівы шарм інтэр'еру надаюць хоры, якія абапіраюцца на два магутных драўляных слупа. Нягледзячы на салідны ўзрост і буры XX стагоддзя, капліца ніколі не зачынялася і дзейнічае да гэтага часу, застаючыся духоўным цэнтрам вёскі.

Цікава, што Паляны доўгі час гралі важную адміністрацыйную ролю. З 1940 па 1988 год тут знаходзіўся цэнтр сельсавета. Але калі ўлада сышла, вера засталася. Сёння капліца Святой Ганны - гэта не проста архітэктурны помнік. Гэта жывы сведка гісторыі, месца сілы, дзе пераплятаюцца памяць пра Янкоўскіх, водгукі Касцюшкаўскага паўстання і сучаснае жыццё беларускай вёскі, застылай у чаканні падарожнікаў.