Нацыянальны парк Нарачанскі

Калі мы чуем слова "сафары", уяўленне часцей за ўсё малюе бязмежныя афрыканскія саваны, пякучае сонца і прайды львоў. Але аказваецца, што сапраўднае сафары, поўнае дзікай прыгажосці і велічных жывёл, знаходзіцца ўсяго за 150 кіламетраў ад Мінска. І адбываецца яно не пад пякучым сонцам, а ў казачным зімовым лесе.

Нацыянальны парк "Нарачанскі", вядомы сваімі блакітнымі азёрамі і гаючым паветрам, захоўвае дзіўны сакрэт - велізарны сафары-парк плошчай 1753 гектара. Гэта абгароджаны лясны масіў, дзе на волі жыве сапраўдная «краіна аленяў» - больш за 400 асобін высакароднага аленя і каля 20-25 еўрапейскіх ланяў, і назіраць за імі - незабыўны вопыт.

Што гэта за месца?

У адрозненне ад заапарка, тут няма клетак і цесных вальераў. Жывёлы свабодна перамяшчаюцца па велізарнай тэрыторыі, пакрытай лясамі і палянамі. Сафары-парк быў створаны не для шоу, а з высакароднай мэтай - селекцыйнага развядзення і аднаўлення папуляцыі высакароднага аленя ў Беларусі. Першых аленяў сюды завезлі ў 2009 годзе з Белавежскай пушчы і Расіі, і з тых часоў яны прыжыліся і далі шматлікае нашчадства.

Улетку, калі вакол шмат зеляніны, убачыць жывёл у гушчары лесу складана. Але з надыходам халадоў, прыкладна з лістапада па сакавік, пачынаецца чараўніцтва. Узімку, калі ежу знайсці цяжка, алені выходзяць да спецыяльных падкормачных пляцовак. Менавіта ў гэты час супрацоўнікі парку арганізуюць знакамітыя сафары-туры.

Як праходзіць экскурсія?

Гэта не проста паездка ў лес, а сапраўдная прыгода. Турысты збіраюцца ў курортным пасёлку Нарач (звычайна ля будынка санаторыя «Нарач» або аддзела турызму), адкуль камфартабельны мікрааўтобус вязе іх углыб запаведнай зоны. Дарога займае каля 20 хвілін, і ўжо сама па сабе з'яўляецца экскурсіяй: заснежаны лес, іскрысты на сонцы, стварае адчуванне, што вы патрапілі ў казку.

Падарожнікаў суправаджае прафесійны экскурсавод, які распавядае пра гісторыю гэтых месцаў, звычках жывёл і цікавыя факты з жыцця лясных арыстакратаў. Вы даведаецеся, чаму аленяў называюць высакароднымі, як хутка растуць іх рогі (панты), і якая іерархія пануе ў статку.

Кульмінацыя надыходзіць, калі аўтобус пад'язджае да падкормачнай пляцоўцы. З усіх бакоў да яе пачынаюць сцягвацца дзясяткі, а то і сотні аленяў. Уражанне настолькі моцнае, што госці жартам называюць гэтае месца «краінай Аленіяй». Жывёлы падыходзяць зусім блізка - іх можна разглядзець ва ўсіх дэталях, зрабіць цудоўныя фота і відэа на памяць.

Важна памятаць: жывёлы хоць і прывыклі да людзей, але застаюцца дзікімі. Іх нельга гладзіць і рабіць рэзкіх рухаў, каб іх не напалохаць. Але назіраць за імі можна бясконца: як грацыёзна яны рухаюцца, як дарослыя самцы дэманструюць сваi галінастыя рогі, а малыя - аляняты (сапраўдныя «Бэмбi») гарэзуюць побач з маці.

Чаму варта ехаць зімой?

Зімовае сафары мае асаблівую магію. Марознае паветра, храбусценне снегу пад нагамі і сілуэты высакародных жывёл на фоне белага пакрывала ствараюць атмасферу сапраўднай Паўночнай казкі. Як адзначаюць у парку, асабліва прыгожа, калі лес накрыты снегам - ён падкрэслівае прыгажосць і стаць аленяў.

Да таго ж, зімой гарантавана можна ўбачыць максімальную колькасць жывёл, якія сабраліся на кармленне.

Як патрапіць і колькі каштуе?

Самастойна прыехаць у сафары-парк нельга - уваход туды дазволены толькі ў складзе арганізаванай групы. Экскурсіі праводзяцца па папярэднім запісе, звычайна некалькі разоў на тыдзень, і колькасць месцаў строга абмежавана (групы да 18 чалавек). Папулярнасць тура велізарная: запісвацца трэба загадзя, часам за некалькі тыдняў, а калядныя туры разбіраюць за лічаныя гадзіны.

* Кошт: экскурсія каштуе каля 25 беларускіх рублёў (кошт можа мяняцца, яго трэба ўдакладняць пры браніраванні).

* Працягласць: каля 2 гадзін.

* Кантакты для запісу: Аддзел турызму нацыянальнага парку "Нарачанскі": +375 1797 37127, +375 1797 29807, +375 1797 29884 (пн-пт, 08:00-13:00, 14:00-17:00).

* Старт: ад курортнага пасёлка Нарач (звычайна ў 9:30).

Заключэнне.

Сафары ў Нарачанскім парку - гэта ўнікальны шанец дакрануцца да дзікай прыроды, убачыць сотні грацыёзных жывёл у натуральным асяроддзі і атрымаць зарад яркіх уражанняў на ўсю зіму. Гэта выдатны варыянт для сямейнага адпачынку, рамантычнай паездкі ці проста ўцёкаў з шумнага горада ў свет цішыні і прыроднай гармоніі.

Беларускае сафары існуе, і яно выдатна!

Нарачанскі край славіцца сваёй прыроднай разнастайнасцю і ўнікальным ландшафтам, які сфармаваўся пры адступленні Валдайскага ледніка каля 15-20 тысяч гадоў таму. Менавіта тады з'явіліся знакамітыя Нарачанскія азёры. Азёры займаюць каля пятай часткі парку і адносяцца да басейнаў Нёмана і Заходняй Дзвіны. Па тэрыторыі парку працякаюць рэкі Страча, Нарачанка, Узлянка і Свірыца. У нацыянальным парку размешчаны 43 азёры, уключаючы 4 групы: Нарачанскую, Мядзельскую, Балдукскую і Свірскую. Жамчужыны краю-возера Нарач (самае вялікае ў Беларусі з плошчай 79,6 км2), Мястра і Баторына.

Каля 48% тэрыторыі парку пакрыта хваёвымі борамі і бярозавымі гаямі. Флора ўключае разнастайнасць імхоў, лішайнікаў, грыбоў і водарасцяў. Тут налічваецца больш за 1400 відаў вышэйшых раслін, з якіх 114 занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі, уключаючы самую прыгожую беларускую архідэю — венерын чаравічак.

Фауна рэгіёну налічвае 314 відаў пазваночных жывёл, уключаючы Еўрапейскага высакароднага аленя, дзіка, лася, казулю, янотападобнага сабаку, барсука, куніцу, норку, выдру, бабра і андатру. Багацце вадаёмаў і балот прыцягвае 218 відаў птушак, сярод якіх больш за 51 занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі, такія як вялікі Бугай, скапа і шэры журавель. У Нарачанскіх азёрах і рэках жыве каля 35 відаў рыб, уключаючы шчупака, плотку, акуня, ляшча, карася, гусцяру і Ярша.

Нарачанскія азёры, якія ўзніклі пры адступленні Валдайскага ледніка больш за 15 тысяч гадоў таму, заўсёды прыцягвалі аматараў адпачынку, палявання, рыбалкі, даследчыкаў і падарожнікаў сваёй прыроднай прыгажосцю і багаццем. У пачатку ХХ стагоддзя на беразе возера пабудавалі прыватныя вілы, Рэстаран, яхт-клуб і прычал для ветразных лодак. Тут таксама курсіравалі дачныя цягнікі. 

Пасля Вялікай Айчыннай вайны, у 1946 годзе, навуковая экспедыцыя выявіла мінеральныя крыніцы і гаючыя гразі (сапрапелі) у азёрах Кузьмічы, Швакшты і Дзягілі, што паклала пачатак стварэнню климатобальнеологического курорта. У канцы 50-х гадоў на ўзбярэжжы Нарачы пачалося актыўнае будаўніцтва турыстычных баз і дамоў адпачынку. У 1963 годзе адкрыўся санаторый "Нарач", а пазней - дом адпачынку "Нарач" і дзіцячы аздараўленчы лагер "Зубраня". У 60-70-я гады Нарачанскі рэгіён стаў найбуйнейшай курортна-аздараўленчай зонай краіны. 

Нарачанскі Нацыянальны парк быў створаны ў ліпені 1999 года ўказам Прэзідэнта РБ для захавання ўнікальных прыродных комплексаў і эфектыўнага выкарыстання рэкрэацыйных магчымасцяў прыродных рэсурсаў. Архітэктурныя помнікі на тэрыторыі нацыянальнага парку ўключаюць Культавыя збудаванні, такія як каталіцкая царква Божай Маці Скапулярыя XVII стагоддзя ў Мядзелі, Андрэеўскі касцёл і Царква ў вёсцы Нарач, Мікалаеўскі касцёл і драўляная царква ў гарадскім пасёлку Свір, кляштар кармелітаў XVIII стагоддзя ў вёсцы Засвір, касцёл XIX стагоддзя ў вёсцы Канстанцінава і Касцёл Маці Божай у гарадскім пасёлку Крывічы.

Акрамя таго, тут размешчаны сядзібныя комплексы і старадаўнія паркі ў курортным пасёлку Нарач, гарадскім пасёлку Свір і вёсках Канстанцінава, Камарова і Альшэва. Нарачанскі край размяшчаецца ў пераходнай зоне двух гісторыка-этнаграфічных раёнаў — Панямоння і Падзвіння (Паазер'я). Археалагічныя знаходкі другой паловы I і пачатку II тысячагоддзя н. э. сведчаць аб сумесным пражыванні на гэтай тэрыторыі балцкіх і славянскіх плямёнаў.

Найстаражытныя Археалагічныя помнікі Нарачанскага краю датуюцца мезалітам (сярэднім каменным стагоддзем) і ставяцца да VII—VI тысячагоддзя да н.э. гэтыя стаянкі выяўленыя каля вёсак Кусеўшчына, Струголапы, Лапоси і Красяны. Культурны пласт неаліту, выяўлены пры раскопках ля вёсак Нікольцы і качэргі (культура ямачна-грабеньчатай керамікі), адносіцца да IV—III тысячагоддзяў да н.э. помнікі культуры шнуравай керамікі прадстаўлены знаходкамі ў вёсак Нікольцы, рыбкі і Расохі (стаянкі бронзавага веку 2200-700 гг. да н. э.). Сляды старажытнай эпохі жалезнага веку добра захаваліся ў выглядзе курганных могільнікаў, гарадзішчаў і селішчаў ля вёсак Алешкі, гускі, Шклянікава, Засвір і іншых.