Мінск. Музей лялечнага тэатра пры Беларускім тэатры лялек.

У самым цэнтры Мінска размясцілася месца, дзе ажываюць казкі. Беларускі дзяржаўны тэатр лялек вядомы далёка за межамі краіны, але не ўсе ведаюць, што ў яго сценах захоўваецца сапраўдная скарбніца - Музей тэатральных лялек. Гэта не проста збор экспанатаў, а дзіўная прастора, дзе гісторыя сустракаецца з мастацтвам, а дзіцячая радасць гарманічна спалучаецца з глыбокім разуменнем тэатральнага рамяства.

Гісторыя ў дэталях.

Музей быў заснаваны ў 1995 годзе. Ідэя яго стварэння нарадзілася не на пустым месцы: да сярэдзіны 90-х гадоў у тэатры назапасілася велізарная колькасць лялек, якія, адыграўшы сваю ролю на сцэне, больш не выкарыстоўваліся ў бягучых пастаноўках. Адпраўляць іх на склад ці, што яшчэ горш, ва ўтыль, здавалася сапраўдным вандалізмам. Па ініцыятыве мастака Тэатра Аліны Фаміной і пры падтрымцы кіраўніцтва пачала фарміравацца экспазіцыя, якая з часам ператварылася ў паўнавартасны музей.

З 2000 года ўстанова носіць афіцыйную назву Музей тэатральных лялек Беларускага дзяржаўнага тэатра лялек. Сёння гэта знакавае месца не толькі для юных гледачоў, але і для прафесійных тэатральных дзеячаў з усяго свету.

Жывыя экспанаты.

Калекцыя музея налічвае каля 100 экспанатаў, якія прадстаўляюць больш за 30 спектакляў розных гадоў. Аднак лічбы не могуць перадаць таго трапятання, якое адчуваеш, гледзячы ў вочы героям, якiя калісьці пакаралі сцэну.

У вітрынах можна ўбачыць легендарныя пастаноўкі, якія сталі вехамі ў гісторыі беларускага тэатральнага мастацтва: містычны "Майстар і Маргарыта", пранізлівы "Дзед і журавель", эпічны "Сымон-музыка", філасофскі "Цар Ірад" і многія іншыя.

Асаблівая каштоўнасць музея - у разнастайнасці прадстаўленых лялечных сістэм. Тут можна ўбачыць практычна ўсе віды тэатральных лялек:

* Кiёвыя лялькі, якiмi кіруюць знізу.

* Планшэтныя (падлогавыя) лялькі.

* Марыянеткі, танцуючыя на нітках.

* Роставыя лялькі і маскі.

* Паўмеханічныя канструкцыі.

Адзін з самых уражлівых экспанатаў - велізарная лялька са спектакля «Зорка і смерць Хаакіны Мур'еты», якая дасягала ў вышыню 2,5 метра. Як з усмешкай распавядаюць супрацоўнікі музея, каб размясціць яе ў памяшканні, прыйшлося літаральна «аддзяліць галаву» ад цела - персанаж апынуўся занадта вялікі для музейных дзвярэй.

Сакрэты майстэрства.

Музей цікавы не толькі як выстава, але і як месца пазнання тэатральнай кухні. Тут захоўваюцца не толькі самі лялькі, але і ўнікальныя матэрыялы, звязаныя з гісторыяй Тэатра: эскізы касцюмаў і дэкарацый, макеты сцэн, рэдкія фатаграфіі, афішы і праграмкі. Экспазіцыя не з'яўляецца статычнай - яна часткова абнаўляецца на працягу года, дазваляючы па-новаму зірнуць на знаёмыя пастаноўкі.

Наведвальнікі могуць даведацца, што лялькі ствараюцца з пап'е-машэ, сілікону, тканіны і футра, а на іх выраб для аднаго спектакля сыходзіць у сярэднім чатыры месяцы. А для легендарнага спектакля "Майстар і Маргарыта" лялек рабілі цэлы год. Цікава, што большасць экспанатаў - гэта «ветэраны» сцэны: самыя старыя лялькі, напрыклад, са спектакляў «Чортавы млын» або «Цудоўная Галатэя», памятаюць гледачоў яшчэ 1960-70-х гадоў.

Атмасфера і ўражанні.

Музей адкрывае свае дзверы для гледачоў за 45 хвілін да пачатку кожнага спектакля, працуе ў антракце і пасля заканчэння прадстаўлення. Уваход у яго вольны пры наяўнасці білета на спектакль. Гэта азначае, што паход у тэатр лёгка ператвараецца ў паўнавартасную экскурсію.

Старшы музейны наглядчык заўсёды гатовы правесці для гасцей невялікую экскурсію, прыадчыняючы таямніцы стварэння спектакляў і спецыфіку працы з лялькамі. Для самых маленькіх гледачоў інфармацыю падаюць у гульнявой форме, а дарослыя могуць пачуць падрабязныя гісторыі пра 88-гадовы (на сённяшні дзень) шлях тэатра.

Водгукі наведвальнікаў нязменна поўныя захаплення. Госці адзначаюць, што нават дарослыя людзі, трапляючы сюды, зноў адчуваюць сябе дзецьмі . Многія раяць не абмяжоўвацца наведваннем буфета ў антракце, а абавязкова зазірнуць у гэты дзіўны музей, каб разгледзець паблізу тых герояў, якія толькі што тварылі цуды на сцэне.

Музей тэатральных лялек у Мінску - гэта не проста сховішча старых цацак. Гэта жывы летапіс тэатра, месца, дзе беражліва захоўваецца памяць аб спектаклях і іх стваральніках: мастаках Леанідзе Быкаве, Аліне Фаміной, Валерыі Рачкоўскім і многіх іншых. Гэта ідэальнае завяршэнне тэатральнага вечара, якое дазваляе падоўжыць адчуванне казкі і зразумець, колькі працы і таленту ўкладзена ў кожны рух лялькі на сцэне.