Реклама. ООО «Бронирование гостиниц». ИНН 7703389880
Мінск. Дом, дзе была яўрэйская гімназія і жыў Янка Маўр.
Славутасьць
Мінск, Маскоўскі раён, вул. Мяснікова, 76
Апісанне
На вуліцы Мяснікова стаіць дом з багатай гісторыяй. Пабудаваны ў канцы XIX стагоддзя, ён стаў прытулкам для яўрэйскай жаночай гімназіі - рэдкай па тых часах установы, дзе дзяўчынкі вучыліся асобна ад хлопчыкаў. Гімназія працавала тут да 1917 года.
Пасля рэвалюцыі ў мансардзе пасяліўся Янка Маўр, класік беларускай дзіцячай літаратуры. Менавіта адсюль ён выходзіў на знакаміты балкон з чыгуннымi кратамі, які захаваўся да гэтага часу. Сям'я жыла тут да 1939 года.
Архітэктура - эклектыка. Першапачаткова двухпавярховы, пазней дом надбудавалі, але фасад захавалі. Галоўная дэталь - мезанін з патройным акном і балконам. Фасад упрыгожаны ляпнінай, пілястрамі і паўкруглымі вокнамі другога паверха.
Пасля вайны тут жылі выкладчыкі інстытута замежных моў. У 1990-х правялі рэканструкцыю, здолеўшы захаваць ляпніну, мезаніны і гаўбечныя краты.
Сёння міма гэтага дома праходзяць тысячы людзей, не ведаючы, што тут звінелі галасы гімназістак, а на балконе стаяў вялікі пісьменнік.
Катэгорыі
Гістарычнае
Помнік архітэктуры
Літаратурны
Застаняцеся на ноч?
Гатэлі, кватэры і дамы для паездкі па Беларусі. Выберыце сэрвіс і паглядзіце даступныя варыянты.

Реклама. АО "СУТОЧНО". ИНН 7300037501
Реклама. ООО «Яндекс Вертикали». ИНН 7736207543
Браніраванне на сайце сэрвісу. Мы можам атрымаць камісію.
Пра сэрвісыКаментары
Нататкі да месца
1Ольга Ерёменко
19.07.2026
Дом з балконам, памяццю і галасамі стагоддзяў.
У самым цэнтры Мінска, на вуліцы Мяснікова, стаіць будынак, які на першы погляд можна не заўважыць. Звычайны гарадскі дом з крамамі на першым паверсе, ляпнінай на фасадзе і балконам пад самым дахам. Але калі спыніцца і прыгледзецца, ён пачынае гаварыць. Яго сцены памятаюць галасы дзяўчат у гімназічнай форме, крокі выкладчыкаў, рыпанне пяра Янкі Маўра і званкі трамваяў, якіх даўно няма. Гэта месца - не проста архітэктурны помнік. Гэта жывы сведка эпох, культурных пластоў і чалавечых лёсаў.
Канец XIX стагоддзя. Мінск - горад, дзе яўрэйская абшчына была адной з самых уплывовых і шматлікіх. Дом на тады яшчэ ускраіннай вуліцы будуюць як жылы. Але ўжо ў пачатку XX стагоддзя будынак перадаюць Мінскаму яўрэйскаму добраахвотнаму таварыству. І тут адкрываецца жаночая гімназія.
Гэта была падзея. У юдаізме адукацыя хлопчыкаў і дзяўчынак традыцыйна падзелена, і ў Мінску існавалі асобныя мужчынскія і жаночыя вучылішчы. Але гімназія давала не проста рэлігійныя веды - тут выкладалі мовы, літаратуру, гісторыю, натуральныя навукі. Дзяўчынкі з габрэйскіх сем'яў атрымлівалі адукацыю, якая адкрывала ім дзверы ва ўніверсітэты, у вялікую культуру, у новае жыццё. Гімназія працавала да 1917 года, і за гэтыя гады праз яе класы прайшлі сотні вучаніц. Іх імёнаў гісторыя амаль не захавала, але сам будынак захоўвае іх энергію.
Пасля рэвалюцыі гімназію закрылі. У доме размясцілі звычайную школу, а пазней - кватэры для выкладчыкаў. І адна з іх - мансарда на верхнім паверсе - дасталася сям'і Янкі Маўра.
Янка Маўр - псеўданім Івана Фёдарава, аднаго з заснавальнікаў беларускай дзіцячай літаратуры. Чалавек, які падарыў свету "Палескіх рабінзонаў", "Сын вады", "Шлях з цемры". Ён пісаў для дзяцей, але яго кнігі чыталі і дарослыя - настолькі жывой, дакладнай і чалавечнай была яго мова.
Менавіта ў гэтай мансардзе, пад самым дахам, ён працаваў. А калі патрабавалася праветрыцца ці проста паглядзець на горад - выходзіў на свой маленькі балкон. Той самы, з ажурнай чыгуннай агароджай, які захаваўся да нашых дзён. Цяпер ён здаецца цацачным, амаль тэатральным. Але для Маўра гэта быў куток свабоды. З балкона адкрываўся від на тагачасны Мінск - невысокі, зялёны, трамвайны. Адсюль ён глядзеў на горад, які потым апіша ў сваіх аповесцях. Сям'я жыла тут да 1939 года - да пераезду і да вялікіх пераменаў, якія назаўжды змянілі краіну.
Будынак на Мяснікова - гэта класічны прыклад гарадской эклектыкі. Першапачаткова ён быў двухпавярховым, стрыманым і строгім. Пазней, ужо ў савецкі час, дом надбудавалі яшчэ двума паверхамі. Але гістарычную частку фасада захавалі - і ў гэтым асаблівая каштоўнасць.
Галоўная архітэктурная дэталь - мезанін з патройным арачным акном і балконам. Гэта не проста ўпрыгожванне. Мезанін надае будынку індывідуальнасць, вылучае яго сярод суседніх дамоў. Фасад шчодра ўпрыгожаны ляпнінай, іанічнымі пілястрамі і чыгуннымі агароджамі. Вокны першага паверха прамавугольныя, строгія, а другога - паўкруглыя, з мяккімі лініямі. Гэты кантраст стварае рытм, які цешыць вока нават цяпер, калі вакол выраслі шкляныя вышынныя дамы і гандлёвыя цэнтры.
Цікава, што гаўбечная рашотка выканана ў лепшых традыцыях чыгуннага ліцця XIX стагоддзя. Яе ўзор - не проста геаметрыя, гэта ручная работа, мастацтва, якое сёння амаль згублена. І тое, што яна захавалася, - маленькі цуд.
Вайна не абышла гэты будынак бокам. Мінск быў разбураны амаль цалкам, але дом на Мяснікова ацалеў. Пасля перамогі яго зноў засяліл і -гэтым разам выкладчыкамі Інстытута замежных моў. У гэтых сценах гучалі ангельская, нямецкая, французская гаворка. Тут жылі людзі, якія аднаўлялі інтэлектуальны патэнцыял краіны.
У 1990-я гады, калі Мiнск актыўна забудоўваўся, будынак чакала рэканструкцыя. І тут архітэктары сутыкнуліся з цяжкай задачай: як сумясціць сучасныя патрабаванні (новыя камунікацыі, уцяпленне, бяспека) з захаваннем гістарычнага аблічча? Вырашылі беражліва. Старую ляпніну адрэстаўравалі, мезаніны і гаўбечныя рашоткі аднавілі. Дом атрымаў новае жыццё, але не страціў твару.
Зараз на першым паверсе будынка - крамы, офісы. Жыхары мяняюцца. Але калі падняць галаву, можна ўбачыць той самы мезанін. Патройнае акно глядзіць на вуліцу гэтак жа, як сто гадоў таму. Балкон усё гэтак жа лунае над тратуарам. І калі прыслухацца - можа падацца, што вось-вось адчыняцца дзверы, і выйдзе чалавек у старамодным пінжаку, каб паглядзець на заход над Мiнскам.
Гэта месца - напамін, што горад складаецца не толькі з фасадаў і квадратных метраў. Ён складаецца з памяці. З галасоў. З людзей, якія тут жылі, вучылі, тварылі. Габрэйскія гімназісткі, пісьменнік Янка Маўр, выкладчыкі замежных моў - усе яны пакінулі свой след. І пакуль стаіць гэты дом - стаяць і іх гісторыі.
Для мінчан і гасцей сталіцы вуліца Мяснікова - часцей за ўсё проста транзітны маршрут. Але калі вы апынецеся тут, спыніцеся на хвіліну. Паглядзіце на дом № 76. У яго няма гучнай шыльды, няма музея ўнутры. Але ён ёсць. І ён распавядае больш, чым любы даведнік. Тут спляліся лёсы розных людзей, культур, эпох. І ў гэтым - сапраўдная каштоўнасць гарадскога асяроддзя.
Магчыма, у наступны раз, праходзячы міма, вы ўжо не пройдзеце абыякава. Таму што за кожным акном - чыёсьці жыццё. А за гэтым балконам - цэлая эпоха.




