Маліноўшчына. Капліца-пахавальня Свентаржэцкіх.

Славутасьць

Мінская вобласць, Маладзечанскі раён, вёска Маліноўшчына.

Апісанне

У лясной глушы Маладзечанскага раёна, на тэрыторыі спіртзавода «Маліноўшчына», хаваецца ўнікальная для Беларусі пабудова - капліца-пахавальня роду Свентаржэцкіх. Гэта вытанчаная чатырохгранная піраміда з вапняка, збудаваная ў XIX стагоддзі (меркавана ў 1840-х гадах) па праекце італьянскага архітэктара.
Незвычайная форма для фамільнага склепа вылучае яе на фоне звыклых беларускіх касцёлаў і цэркваў. Сядзібны дом не захаваўся, але піраміда, якая нагадвае аб егіпецкіх матывах і вечнасці, перажыла войны і час. Цяпер яна знаходзіцца на закрытай тэрыторыі, але застаецца адной з самых загадкавых славутасцяў краіны.

Катэгорыі

Гістарычнае

Помнік архітэктуры

Каментары

Нататкі да месца

Ольга Ерёменко

06.03.2026

Егіпецкія матывы беларускай глыбінкі: загадка піраміды Свентаржэцкіх у Маліноўшчыне

Сярод лясоў і палёў Маладзечанскага раёна, на тэрыторыі дзеючага спіртзавода «Маліноўшчына», хаваецца адна з самых незвычайных архітэктурных загадак Беларусі. Гэта капліца-пахавальня роду Свентаржэцкіх - вытанчаная чатырохгранная піраміда, якая нібы сышла са старонак кнігі аб Старажытным Егіпце і перанесеная ў славянскі пейзаж XIX стагоддзя.

Гісторыя гэтай зямлі сыходзіць каранямі ўглыб стагоддзяў. Вядома, што ў канцы XVI стагоддзя тэрыторыя сучаснай Маліноўшчыны належала князям Гальшанскім, а затым перайшла да магутнага роду Радзівілаў. Аднак росквіт маёнтка звязаны з імем Станіслава Свентаржэцкага, які набыў гэтыя землі ў 1826 годзе. Менавіта яго нашчадкі стварылі тут узорную гаспадарку, якая ўключала не толькі сядзібны дом, але і броварны, дражджавы і крухмальны заводы. Дарэчы, спіртзавод, на тэрыторыі якога цяпер знаходзіцца пахавальня, вырас менавіта з тых прамысловых традыцый.

Архітэктурны шэдэўр і яго таямніцы.

Дакладная дата ўзвядзення піраміды выклікае спрэчкі сярод даследчыкаў. Частка крыніц паказвае на 1840 год, іншыя ўпэўненыя, што пахавальня была пабудавана ў канцы XIX стагоддзя, каля 1898 года, калі сюды ўрачыста перапахавалі прах стваральніка маёнтка Міхаіла Свентаржэцкага.

Піраміда складзеная з вапняковых блокаў і адрозніваецца строгасцю формаў. Па адной з версій, праект фамільнай пахавальні распрацаваў італьянскі архітэктар, які застаўся ў Беларусі пасля вайны 1812 года. Яму ж прыпісваюць планіроўку некалі знакамітага сядзібнага парку з каскадам з 12 сажалак. Для Беларусі такая форма культавай пабудовы - вялікая рэдкасць, што робіць помнік унікальным.

Пра што маўчаць камяні.

На жаль, сам сядзібны дом Свентаржэцкіх не захаваўся. Аднак піраміда, флігель для прыслугі і бровар перажылі буры XX стагоддзя. Да нашых дзён дайшоў і абеліск, усталяваны на месцы першапачатковага пахавання аднаго з уладальнікаў.

Сёння капліца-пахавальня знаходзіцца на закрытай рэжымнай тэрыторыі завода, што ўскладняе яе турыстычны агляд паблізу. Але унікальнае збудаванне добра праглядаецца з некаторых кропак за межамі прадпрыемства, дазваляючы падарожнікам дакрануцца позіркам да таямніцы. Гледзячы на гэтую піраміду пасярод беларускіх абшараў, міжволі задумваешся пра дзівацтвы гісторыі і пра тое, як дваранская сям'я XIX стагоддзя імкнулася да вечнасці, абраўшы для сваёй памяці самую ўстойлівую форму, вядомую чалавецтву, - форму піраміды.