Лепельскі раён. Возера Некалач.

Возера Некалач - адзін з тых вадаёмаў Лепельскага краю, дзе прырода захоўвае свой першародны характар. Яно размешчана ў 15 кіламетрах на паўночны ўсход ад Лепеля, паміж вёскай Бор і ўрочышчам Мазнікі. Плошча люстэрка складае 0,55 км2, даўжыня-каля 1,4 км, а максімальная глыбіня дасягае 10,5 метраў. Нягледзячы на невялікія памеры, возера адрозніваецца складаным рэльефам дна, шырокімі плыткаводдзямі і выразнымі берагамі, якія робяць яго прывабным для адпачынку, рыбалкі і прагулак.

Берагі Некалачы пераважна нізкія, пясчаныя або пясчана‑гліністыя, месцамі парослыя хмызняком. На паўночным усходзе да вады падыходзіць лес, а паўднёвая частка возера ўтварае асобны заліў, аддзелены буйным паўвостравам. Навакольная мясцовасць градзістая, з чаргаваннем пагоркаў і лагчын, што стварае цікавы ландшафт: дзесьці бераг крута сыходзіць ўніз, а дзесьці ператвараецца ў забалочаную пойму. Плыткаводдзе цягнецца на 15-25 метраў ад берага, дно тут пясчанае і зручнае для купання. Глыбей пачынаецца пласт глею, а траціна плошчы возера зарастае воднай расліннасцю да глыбіні 4 метраў.

Некалач - верхняе возера цэлай ланцужкі вадаёмаў, звязаных пратокамі: Валосна, Мухно, Уклейна, Бобрыца і Люкшына. Праз іх вада сыходзіць у раку Бярозаўку, прыток Улы. Дзякуючы гэтаму возера з'яўляецца часткай складанай гідралагічнай сістэмы, а яго вада адрозніваецца добрым якасцю. Упадаюць у Некалач тры ручаі, што падтрымлівае натуральны водаабмен.

Рыбалка на Некалачы мае даўнюю гісторыю. У возеры водзяцца акунь, плотка, шчупак, лешч, лінь, карась, краснапёрка і іншыя віды рыб. Вядзецца прамысловая лоўля, а таксама арганізавана платнае аматарскае рыбалоўства. Падводныя паляўнічыя адзначаюць, што ў розныя гады сітуацыя змянялася: калісьці возера славілася багаццем шчупака і буйнога ліня, але пазней рыбы стала менш ‑ па словах мясцовых, з-за браканьерскіх сетак. Аднак асобныя трафеі тут сустракаюцца да гэтага часу: лінь вагой да кілаграма, шчупак да 1,5 кг, а часам і буйней. У празрыстыя гады бачнасць пад вадой дасягае 2-3 метраў, што робіць возера цікавым для падводнага назірання.

Наваколлі Некалачы багатыя ягадамі і грыбамі: у лясах вакол возера растуць маліна, суніца, брусніца, чарніца, а ўвосень — чырвонагаловікі, падбярозавікі і масляты. Гэта робіць возера прывабным не толькі для рыбакоў, але і для тых, хто любіць ціхія прагулкі па лесе. На берагах можна сустрэць сляды баброў, а ў небе — чаек, чапляў і іншых птушак, характэрных для лясных азёр.

Цікавую старонку ў гісторыю возера дадае мясцовы фальклор. У адным з краязнаўчых блогаў апісана "паляванне на Цмока Некалачскага" — міфічнай істоты, якая нібыта жыве ў глыбінях возера. Аўтар з гумарам распавядае пра паход уздоўж берагоў, пра цяжкапраходныя зараснікi, пра старыя стаянкi рыбакоў і пра дзіўныя сляды, якія можна прыняць за «працу Цмока». Гэты мастацкі аповяд падкрэслівае атмасферу Некалачы: возера сапраўды выглядае трохі загадкавым, асабліва ў імглістай раніцы або ціхі вечар.

Нягледзячы на прыродную прыгажосць, Некалач застаецца месцам без развітой турыстычнай інфраструктуры. Тут няма вялікіх баз адпачынку, а большасць наведвальнікаў — мясцовыя жыхары, рыбакі і аматары ціхага адпачынку. Вёска Бор паступова ператвараецца ў дачны пасёлак, але большая частка берагавой лініі застаецца дзікай. Гэта робіць возера прывабным для тых, хто шукае адзіноту і спакой.

Возера Некалач - гэта спалучэнне лясных пейзажаў, чыстай вады, цікавага падводнага жыцця і лёгкай «містыкі», якая акружае такія месцы. Тут можна правесці дзень з вудай, зладзіць пікнік на беразе, прайсціся па лясных сцежках або проста атрымаць асалоду ад цішынi. Для Лепельскага раёна гэта адно з тых азёр, дзе прырода застаецца галоўнай каштоўнасцю, а чалавек — толькі госць.