Реклама. ООО «Бронирование гостиниц». ИНН 7703389880
Карма. Сядзібны комплекс Дорыя-Дзерналовiчэй Стэфанава-Сарск
Сядзіба
Карма, вуліца Завадская, 16
Апісанне
На высокім беразе ракі Сож у гарадскім пасёлку Карма хаваецца ўнікальны помнік сядзібна-прамысловай архітэктуры - былы маёнтак шляхецкага роду Дорыя-Дзерналовiчэй. Пабудаваны ў канцы XIX стагоддзя, гэты комплекс злучаў у сабе хупавы панскі дом з порцікам і перадавыя па тых часах вытворчасці: крухмальны і спіртавы заводы, абсталяванне для якіх закуплялі ў Еўропе. Пасля рэвалюцыі сядзібу выратавалі ад разбурэння дзіцячы дом і школа, а завод прапрацаваў да 1996 года. Сёння закінутая сядзіба, якая захоўвае дух гісторыі і былога прамысловага размаху, чакае свайго адраджэння.
Катэгорыі
Крушня
Помнік архітэктуры
Паркавая зона
Гістарычнае
Застаняцеся на ноч?
Гатэлі, кватэры і дамы для паездкі па Беларусі. Выберыце сэрвіс і паглядзіце даступныя варыянты.

Реклама. АО "СУТОЧНО". ИНН 7300037501
Реклама. ООО «Яндекс Вертикали». ИНН 7736207543
Браніраванне на сайце сэрвісу. Мы можам атрымаць камісію.
Пра сэрвісыКаментары
Нататкі да месца
1Ольга Ерёменко
03.03.2026
Забытая жамчужына над Сожам: сядзібны комплекс Дорыя-Дзерналовiчэй ў Карме.
На паўночным усходзе Гомельшчыны, у гарадскім пасёлку Карма, хаваецца ад старонніх вачэй помнік сядзібна-паркавай архітэктуры мяжы XIX-XX стагоддзяў. Гэта былы фальварак шляхецкага роду Дорыя-Дзерналовiчэй (герба "Любіч") - адзіны з іх уладанняў у Беларусі, які захаваўся да нашых дзён.
Гісторыя сядзібы пачалася з дынастычнага шлюбу: дачка пана Быкоўскага, якому Карма належала з 1565 года, выйшла замуж за прадстаўніка роду Дорыя-Дзерналовiчэй. Менавіта ён вырашыў пабудаваць на ўскраіне мястэчка ўласную рэзідэнцыю. У канцы XIX стагоддзя маёнтак "Стэфанава-Сарск" (па некаторых дадзеных, названае так у гонар Стэфана Дзерналовiча) перайшло да Аляксандра Дзерналовiча, пры якім комплекс дасягнуў свайго росквіту.
Архітэктурнай дамінантай ансамбля з'яўляецца двухпавярховы сядзібны дом з цэглы. Яго галоўны фасад упрыгожаны стылізаваным порцікам з васьмі паўкалонаў і сіметрычнымі бакавымі рызалітамі. Цэнтральная частка будынка акцэнтавана дэкорам з люнетамі над вокнамі. У адрозненне ад многіх дваранскіх гнёздаў, якія служылі толькі для пражывання, маёнтак у карме было шматфункцыянальным вытворчым комплексам. Акрамя панскага дома, у яго ўваходзілі крупадзёрка, вадзяны млын з нафтавым рухавіком і парк. У 1905 годзе тут пабудавалі крухмальны завод, а ў 1912-1914 гадах яго пераабсталявалі пад спіртзавод, закупіўшы абсталяванне ў Еўропе.
Лёс сядзібы пасля рэвалюцыі 1917 года тыповы, але толькі збольшага. Маёмасць нацыяналізавалі, аднак комплекс не быў закінуты: прамысловыя карпусы працягвалі выкарыстоўваць па прызначэнні. Набытае пры Дзерналовiчах абсталяванне прапрацавала без малога 80 гадоў - аж да закрыцця спіртзавода ў 1996 годзе. Сядзібны дом пасля вайны ратавалі сацыяльныя функцыі: да 1955 года тут быў дзіцячы дом, затым - сярэдняя школа. На жаль, пазней будынак прыстасавалі пад склады, што не спрыяла захаванню інтэр'ераў.
Сёння былы сядзібны комплекс Дорыя-Дзерналовiчэй - гэта не толькі двухпавярховы асабняк, але і руіны вытворчых цэхаў, фрагменты парку і берагавая зона мясцовага вадаёма. Усё гэта разам з прылеглай тэрыторыяй займае каля двух гектараў. Ансамбль з'яўляецца жывым сведкам эканамічнай моцы дарэвалюцыйных латыфундый і прыкладам таго, як прагматычны падыход да спадчыны ў савецкі час (стопрацэнтнае выкарыстанне будынкаў) дазволіў данесці да нас унікальную дваранскую сядзібу прамысловага тыпу. Нягледзячы на статус гісторыка-культурнай каштоўнасці і неаднаразовыя заклікі да аднаўлення, комплекс паступова прыходзіць у заняпад, чакаючы новага ўладальніка або інвестара, які падорыць яму другое жыццё.


-1772534235985.webp&w=3840&q=75)
-1772534236029.webp&w=3840&q=75)
-1772534236072.webp&w=3840&q=75)
-1772534236047.webp&w=3840&q=75)
-1772534236110.webp&w=3840&q=75)
-1772534236090.webp&w=3840&q=75)
-1772534236487.webp&w=3840&q=75)
-1772534243833.webp&w=3840&q=75)
-1772534243877.webp&w=3840&q=75)