Хоцімск. Хоцімскі гісторыка-краязнаўчы музей.

Хоцімскі гісторыка-краязнаўчы музей ‑ адзін з самых маладых музеяў у рэгіёне, створаны ў 1996 годзе. Ён адкрыў першыя экспазіцыі ў 1998‑м, у год 600-годдзя Хоцімска. Яго размяшчэнне ў дарэвалюцыйным цагляным доме купца Камянева дадае месцу дадатковы гістарычны пласт: будынак, пабудаваны ў 1880‑я гады, прайшоў праз нацыяналізацыю, служыў адміністрацыйным корпусам і нават размяшчаў раённы аддзел НКУС, перш чым стаць культурным цэнтрам. Такая "жывая" гісторыя будынка робіць музей не толькі сховішчам экспанатаў, але і самастойным архітэктурным сведчаннем мясцовай гісторыі.

Фонды музея налічваюць некалькі тысяч прадметаў, сістэматызаваных па трох асноўных напрамках. Археалагічная экспазіцыя дэманструе рэчавыя комплексы ад палеаліту да сярэднявечча: прылады працы, керамічныя фрагменты, бронзавыя і жалезныя вырабы, муляжы рэканструкцый эпох. Гэтыя калекцыі адлюстроўваюць працяглую гісторыю засялення Хоцімшчыны і служаць базай для археалагічных экспедыцый, якія музей рэгулярна праводзіць для папаўнення фондаў і навуковага вывучэння тэрыторыі.

Этнаграфічная зала - канцэнтрат народнай творчасці: ручное ўзорнае ткацтва, вышыўка, ручнікі, вырабы з лазы, лыка і бяросты, ганчарныя і драўляныя вырабы. Экспанаты паказваюць бытавую культуру краю ў перыяд росквіту рамёстваў і даюць уяўленне аб традыцыйных промыслах, вопратцы і хатнім укладзе. У музеі дзейнічае гурток саломапляцення і рэгулярна афармляюцца выставы работ мясцовых майстроў, што падтрымлівае жывую сувязь паміж музейнай калекцыяй і сучаснымі рамеснікамі.

Зала "Прырода роднага краю" аформлены па прынцыпе сезоннасці: лета, восень, зіма, вясна. Тут прадстаўлены заалагічныя экспанаты і матэрыялы, якія ілюструюць багацце флоры і фауны Хоцімшчыны, а таксама ўзаемасувязь чалавека і прыроды. Такая падача робіць экспазіцыю зразумелай і нагляднай для школьнікаў і сем'яў з дзецьмі, падкрэсліваючы важнасць аховы прыроднай спадчыны.

Музей актыўна выконвае асветніцкую функцыю: праводзяцца сустрэчы з ветэранамі Вялікай Айчыннай вайны, тэматычныя праграмы аб лакальных старонках гісторыі (уключаючы раздзелы аб генацыдзе і памяці), ток‑шоу для старшакласнікаў і мерапрыемствы, прысвечаныя выхадцам‑героям. У 2022 годзе ў экспазіцыі з'явіліся новыя раздзелы, у тым ліку, прысвечаныя памяці ахвяр генацыду і знакамітаму ўраджэнцу — гвардыі генерал‑маёру Якаву Шарабурка. Для школьных груп музей прапануе адукацыйныя праграмы і экскурсіі, а выставачная зала прымае прывазныя экспазіцыі і працы прыватных калекцый.

Музей важны не толькі як сховішча артэфактаў, але і як лакальны цэнтр культурнага жыцця: ён падтрымлівае рамёствы, арганізуе археалагічныя і этнаграфічныя экспедыцыі, залучае моладзь у вывучэнне гісторыі краю і захоўвае памяць пра складаныя старонкі XX стагоддзя. Наведванне музея дае цэласнае ўяўленне аб развіцці Хоцімшчыны — ад старажытных стаянак да сучасных грамадскіх практык — і служыць зручным прыпынкам у рэгіянальных экскурсійных маршрутах, асабліва для тых, хто цікавіцца сувяззю гісторыі, этнаграфіі і прыроды на пагранічных тэрыторыях.