Гродна. Арт аб'ект "Калыска з Белых рос".

На ціхай вулачцы Тэльмана ў Гродне прыкоўвае погляды мінакоў незвычайны арт-аб'ект - кованая дзіцячая калыска. Міма яе рэдка праходзяць без прыпынку, а ўжо без фота і пагатоў. Але гэтая калыска - не проста гарадскі дэкор. Яна - сведка адной з самых вядомых сцэн савецкага кінематографа, знятых у Гродне.

У фільме "Белыя Росы" (1983 год) ёсць эпізод, які памятае, здаецца, кожны глядач. Па крутой вуліцы Тэльмана імкліва коціцца дзіцячая калыска. Герой Мікалая Карачанцава - вясёлы і хвацкі Васіль Ходас - кідаецца наўздагон, ловіць яе ў апошні момант, зазірае ўнутр і выяўляе... пустыя бутэлькі. Менавіта за гэты, здавалася б, бяскрыўдны ўчынак ён атрымлівае славутыя 15 сутак адміністрацыйнага арышту. Сцэна стала культавай не толькі дзякуючы харызме акцёра, але і самому духу часу: лёгкая хуліганская гісторыя на фоне старога Гродна запала ў душы гледачам.

Дарэчы, мала хто ведае: на самай справе калыска ў тым эпізодзе кацілася па вуліцы Ажэшкі, але ў кадр трапіла менавіта Тэльмана - з яе характэрным ухілам і старым брукам. Рэжысёр Ігар Дабралюбаў абраў гэтую лакацыю не выпадкова: круты спуск ідэальна ствараў адчуванне небяспекі і дынамікі. Акцёры жартавалі, што калыска часам «ўцякала» хутчэй, чым планавалі аператары, і сцэну пераздымалі некалькі разоў.

Ідэя ўсталяваць памятную калыску ўзнікла ў 2018 годзе, калі Гродна прымаў у сябе Фестываль нацыянальных культур. Гарадскія ўлады разам з краязнаўцамі і мастакамі вырашылі стварыць серыю арт-аб'ектаў, прысвечаных фільмам, якія здымаліся ў Гродне. Калыску вырабілі мясцовыя кавалі - яна цалкам кованая, з вытанчанымі завіткамі, стылізаваная пад савецкія дзіцячыя калыскі 1980-х.

Цікава, што пры ўсталёўцы аб'ект вырашылі не проста паставіць на пастамент, а замацаваць прама на бруку ў тым месцы, дзе, па ўспамінах старажылаў, калыска «пралятала» ў фільме. Цяпер яе можна злёгку пагушкаць - спецыяльны механізм стварае эфект жывога руху, але надзейна ўтрымлівае канструкцыю ад падзення.

З першага дня калыска стала хітом сярод гараджан і турыстаў. Маладыя прыязджаюць сюды для вясельных фота, бацькі ўсаджваюць у яе малых, а студэнты разыгрываюць цэлыя сцэнкі з «пустымі бутэлькамі» у руках. Асабліва шматлюдна тут у цёплыя выхадныя: чарга з жадаючых сфатаграфавацца выбудоўваецца літаральна з раніцы да вечара.

Мясцовыя гіды ўжо прыдумалі цэлы рытуал: калі пагушкаць калыску і загадаць жаданне, то яно абавязкова збудзецца - галоўнае, каб у калысцы не аказалася бутэлек. Жарт, але турысты ахвотна вераць і паўтараюць.

На самай справе калыска на Тэльмана - толькі адзін з многіх арт-аб'ектаў, якія ператвараюць цэнтр Гродна ў сапраўдны музей савецкага кіно пад адкрытым небам. Горад здымалі ў больш чым 50 фільмах:

• Гітара Уладзіміра Высоцкага ўстаноўлена на адным з унутраных панадворкаў у памяць аб тым, што паэт здымаўся ў Гродне ў фільме "Я родам з дзяцінства" (1966 год). Дарэчы, гэты фільм стаў першай сур'ёзнай кінапрацай Высоцкага.
• Клетка з птушачкай на лаўцы - таксама з "Я родам з дзяцінства". Кранальны сімвал пасляваеннага дзяцінства, усталяваны непадалёк ад старога кінатэатра.
• Капялюшык з карціны "Брунэтка за 30 капеек" - у 1991 годзе гэты дэтэктыўны фільм Сяргея Ніканенка здымалі менавіта ў гродзенскіх дворыках.
• Кованае крэсла з фільма "Кааператыў "Палітбюро"" - адзін з самых незвычайных аб'ектаў, які ўсталявалі ў 2022 годзе.

Гродна - гэта не толькі старажытныя замкі і касцёлы. Гэта жывая дэкарацыя, дзе кожны камень захоўвае гісторыю кіно. Шпацыр па Тэльмана і суседніх вулачках зойме пару гадзін, але пакіне адчуванне, што вы самі сталі часткай здымачнай пляцоўкі. Калыска ж - яе сэрца, той самы якар, за які чапляецца настальгія і які нязменна выклікае ўсмешку.

Прыязджайце, пампуйце калыску - і хай ваша жаданне абавязкова споўніцца. Толькі бутэлькі ўнутр не кладзіце - а тое, як у тым фільме, можа быць, і не 15 сутак, але настрой дакладна сапсуеце!