Болтуп. Руіны сядзібы Снядэцкіх.

Гісторыя сядзібы ў Болтупе пачалася на мяжы XVIII-XIX стагоддзяў. Лічыцца, што гэтыя землі набыў вядомы навуковец, прафесар Віленскага ўніверсітэта - Андрэй Снядэцкі. Па розных дадзеных, гэта адбылося каля 1806 або 1813 года. Аднак набыты ім дом не захаваўся - ён згарэў яшчэ да таго, як новы ўладальнік змог у ім асталявацца. Аднак сама ідэя звязаць гэты маляўнічы куток з імем Снядэцкіх ужо тады пусціла карані.

Цяперашняе будаўніцтва разгарнулася пазней. У 1840 годзе Юзэф Снядэцкі, працягнуўшы сямейную справу, узводзіць на папялішча новую сядзібу. Па некаторых звестках, будаўніцтва вялося на старых падмурках, што было звычайнай практыкай для таго часу. Новы дом атрымаўся характэрным для свайго часу ўзорам рамантычнай архітэктуры. Яго аблічча нават захаваў на сваім малюнку знакаміты мастак і кампазітар Напалеон Орда. Мяркуючы па захаваных апісаннях і малюнках, будынак меў складаную, жывапісную кампазіцыю: аднапавярховы корпус спалучаўся з больш масіўным двухпавярховым аб'ёмам, што надавала яму асіметрычнасць і выразнасць, уласцівую рамантызму.

Нажаль, сёння ад мінуўшчыны хараства засталіся толькі фрагменты. Дакладныя абставіны разбурэння сядзібы да канца не высветлены. Вядома, што ў пачатку XX стагоддзя маёнтак перайшоў да роду Аскеркаў, якія, магчыма, перабудоўвалі яго, выкарыстоўваючы цэгла і бутавы камень. Менавіта гэтыя пазнейшыя пабудовы, якія зліліся з рэшткамі палаца Снядэцкіх, мы і можам назіраць сёння ў выглядзе руін.

Лёс сядзібы аказаўся тыповым для многіх шляхецкіх гнёздаў: яна перажыла змену ўладальнікаў, страціла сваю функцыю і, пакінутая без нагляду, паступова пачала разбурацца пад уздзеяннем часу і непагадзі.

Сёння руіны ў Болтупе - гэта не проста куча камянёў. Гэта дзіўнае месца, дзе архітэктура і прырода спляліся разам. Сцены, складзеныя з мясцовага каменя і цэглы, ужо немагчыма аддзяліць ад ствалоў дрэў, якія прараслі скрозь іх. Мох, лішайнікі і векавая цішыня ператварылі гэтыя рэшткі сцен у частку прыроднага ландшафту. Гледзячы на іх, цяжка ўявіць дакладныя абрысы параднага палаца, але менавіта гэтая недаказанасць і стварае асаблівую, меланхалічную і рамантычную атмасферу. Гэта прастора памяці, дзе час спыніўся, а гісторыя кажа напаўголасу-шэптам лістоты і скрыпам старых галін .

Тым, хто захоча дакрануцца да гэтай гісторыі, варта не абмяжоўвацца аглядам руін у Болтупе. Усяго за некалькі кіламетраў, у аграгарадку Гараднікі, захавалася драўляная капліца і незвычайны помнік на магіле аднаго з прадстаўнікоў роду Снядэцкіх. Гэта напамін пра людзей, чые імёны непарыўна звязаны не толькі з вялікай навукай і культурай, але і з гэтай канкрэтнай зямлёй, гэтым ціхім і такім выразным ландшафтам.

Болтуп і яго наваколлі - ідэальнае месца для павольных разважанняў і падарожжа ў мінулае, якое тут адчуваецца асабліва востра.